Przyrodnicze wyprawy – maj

W maju, jak w raju! Za oknem zrobiło się zielono, na drzewach i łąkach pełno jest barwnego kwiecia, ospałe po zimie zwierzęta w pełni rozbudziły się do życia, a dni stają się coraz dłuższe i cieplejsze. Pamiętam jak w dzieciństwie w maju zawsze wybiegało się z domu, aby choć chwilę głowę pokropił deszcz majowy – chyba się opłaciło, bo urosłam do 171 cm 🙂 Późniejsze skojarzenia z majem to piękna, upalna, słoneczna niedziela, wokół pełno wręcz uginających się od kwiecia gałęzi kasztanowców, ale że był to dzień przed maturą, jakoś nie mogłam w pełni cieszyć się tym co wokół. Wolałabym chyba, żeby tego dnia lało i trzaskało piorunami. Teraz z lekką nostalgią patrzę na kwitnące kasztanowce i zastanawiam się, jak je witają obecni maturzyści. Ale nie tylko dla maturzystów przyroda majowa może nie dawać powodów do radości – zaczynają pylić trawy, jest to więc ciężki okres dla alergików. Co oprócz tego oferuje nam matka natura w maju?

ROŚLINY

Drzewa liściaste pokrywają się listowiem, na gałązkach drzew iglastych pojawiają się młode pędy. W sadach królują kwiaty jabłoni, śliwy i czereśni. Na stoku Góry Jeżowej w Łącku odbywa się rok w rok już od 1947 roku Święto Kwitnącej Jabłoni. Wśród Łąckowian krąży legenda, jakoby pewien proboszcz zamiast zdrowasiek kazał za każdy grzech sadzić po jednej jabłonce. Wkrótce parafianie spostrzegli, że to grzeszenie to całkiem dobry interes. Patrząc na kilkaset tysięcy jabłoni corocznie zakwitających w Łącku i okolicach można się domyślać, jakim grzesznym społeczeństwem stali się parafianie niefrasobliwego proboszcza 😉 Święto obchodzi się z prawdziwą pompą: trzy dni zawodów, pokazów Górki Bieg Kwitnącej Jabłoni o Puchar Wójta Gminy Łącko, konferencja sadownicza, koncerty, zabawy taneczne i inne atrakcje, a wszystko pośród pięknego krajobrazu Łącka i pięknie kwitnących jabłoni. Kwiaty jabłoni nie tylko są piękne, ale również wyjątkowo smaczne, można dodawać je do ciast, galaretek, sałatek. Kwiaty stosować można również jako maseczkę ujędrniająco – odmładzającą.

maj-kwiaty-drzewa Przyrodnicze wyprawy - maj

Kwitną kasztanowce. Kwiaty można zebrać i przyrządzić preparat przeciw żylakom. Kwitnie również bez lilak, z którego kwiatów  można zrobić pyszną  herbatę. W lasach kwitnie czosnek niedźwiedzi, którego liście wykorzystosuje się w kuchni, jednakże z racji częściowej ochrony zbiór jakiejkolwiek części tej rośliny jest zakazany – można go jednak hodować w ogródku dla własnego użytku. Kwitnie również złoto lasów, czyli borówki, maliny, jeżyny i poziomki. W runie dominuje biel: zakwitają kokoryczka, konwalia majowa, przytulia wonna. Na łąkach zakwitają storczyki i obficie kwitną różne gatunki traw.

maj-kwiaty-drzewa Przyrodnicze wyprawy - maj

www.wikipedia.pl

 

GRZYBY

W tym miesiącu pojawiają się owocniki tych grzybów, które będą występowały jeszcze w październiku, a nawet w listopadzie: maślak ziarnisty, borowik ceglastopory, pieczarka polowa i twardzioszek przydrożny.

OWADY

Jeśli maj i owady, nie można wspomnieć o chrabąszczu majowym, który wieczorami odbywa hałaśliwe loty, a w dzień chowa się na drzewach liściastych. Pamiętam z opowieści, że bywały lata tak urodzajne w chrabąszcze, że dzieci biegały z paletkami do gry w kometki i odbijały biednymi owadami. Latające w powietrzu barwne chrząszcze na pewno stanowią nie lada atrakcję dla obserwatorów, nie mniej jednak zarówno larwy jak i postać dorosła uważana jest przez człowieka za szkodnika szkółek, upraw i trawników. Jeśli chcecie włączyć się w walkę ze szkodnikiem, możecie wzorem dawnych francuzów i niemców przygotować zupę z chrabąszczy, która w smaku ponoć przypomina zupę z krabów.  O przepis możecie poprosić Łukasza Łuczaja, autora książek „Dzika kuchnia” i „Podręcznik robakożercy”.

maj-kwiaty-drzewa Przyrodnicze wyprawy - maj

www.wikipedia.pl

 

Nad wodą, przy brzegach lasu latają ważki. Pszczoły intensywnie zbierają pyłek i nektar kwiatowy. Jeśli nie jesteście uczuleni na jad, spróbujcie przyjrzeć się z bliska pszczole, która uwija się nad kwiatem – na trzeciej parze nóg znajduje się tzw. koszyczek, do którego pszczoły gromadzą zdobyty pyłek (więcej o pszczołach dowiecie się z wpisu „Z życia pszczół„).

maj-kwiaty-drzewa Przyrodnicze wyprawy - maj

Pszczoła z pełnym koszyczkiem pyłku

PŁAZY

W maju odbywają się gody traszki górskiej i karpackiej, w wodach gody odprawiają żaby z rodziny kumakowatych – możemy więc cieszyć uszy wdzięcznym rechotaniem.

GADY

Na maj przypadają gody żmii zygzakowatej, jaszczurki zielonej i gniewosza plamistego (jeśli rok jest ciepły to żmije rozpoczynają gody już w kwietniu). Samce toczą rytualne walki: oplatają się wokół siebie unosząc przednią część ciała i próbując obalić przeciwnika. Gody rozpoczyna również nasz największy wąż – wąż Eskulapa.

PTAKI

W maju kończą się przyloty ptaków. Jako jeden z ostatnich powraca jerzyk – jest to nieomylny znak, że wiosna bezsprzecznie objęła panowanie nad przyrodą. Część ptaków odbyła już toki i wysiaduje jaja, część ptaków karmi już pisklęta. Należy pamiętać, że ptakom należy się w tym czasie cisza i spokój, wystraszone mogą opuścić gniazdo i potomstwo, w następstwie czego lęg nie przetrwa.

SSAKI

Jako ostatni z nietoperzy budzi się mroczek późny. Na świat przychodzą młode sarny, jelenie, wydry, żbiki i żubry. Żubry z racji ograniczonego występowania w Polsce można jeszcze pooglądać w zagrodach, ale żeby zaobserwować młode pozostałych gatunków trzeba mieć naprawdę dużo szczęścia. Z pomocą dla ciekawskich przychodzą ogrody zoologiczne, które w maju są już otwarte, możemy więc podejrzeć młode ssaki w sztucznym otoczeniu. Ponieważ jagnięta przyszły na świat w styczniu i lutym, owce zdążyły je już wykarmić swym mlekiem i małe owieczki po raz pierwszy wypuszczane są na pastwiska. Takie tradycyjne i hucznie obchodzone przez górali wyjście pasterzy z owcami na wypas na górskie hale nazywa się mieszaniem owiec lub redykiem wiosennym. Jest to ciekawe wydarzenie folklorystyczne, w którym udział może wziąć każdy. A w związku z tym, że jagnięta zaczynają jeść samodzielnie to, co znajdują na halach, właśnie w maju pojawiają się pierwsze, prawdziwe oscypki ze zdrowego owczego mleka. Jeśli jesteście ciekawi, gdzie możecie kupić prawdziwe oscypki, a nie produkty oscypko – podobne, poniżej zamieszczam ściągę.

maj-kwiaty-drzewa Przyrodnicze wyprawy - maj

http://tatry.pl/?strona,menu,pol,glowna,1397,0,1461,szlak_oscypkowy,ant.html

 

A oto jak nasi pradziadowie wróżyli w maju:

  • Na pierwszego maja szron obiecuje hojny plon
  • Maj zieleni łąki, drzewa, już i ptaszek w polu śpiewa
  • Póki w maju wiatr z północy, ma się u nas zimno w nocy
  • Kiedy poleje na św. Floriana (04.05), potrwa czas jakiś pogoda zakichana
  • Maj bogaty sieje kwiaty
  • W zimne maja ranki trudno spotkać kocanki
  • W maju zbiera pszczółka, zbierajże też i ty ziółka
  • Kiedy w Filipa i Jakuba (06.05) deszcz pada, suchy rok będzie; kiedy nie pada – mokry będzie
  • Na św. Stanisława (08.05) żyto jak ława
  • Rok wtedy dobry będzie, jak w maju zawiążą się żołędzie
  • Na św. Zofię (15.05) deszcz po polach bije
  • Niedługo trwa deszcz majowy, tyle, co łzy młodej wdowy
  • Na Wniebowstąpienie (17.05) Pan Bóg w niebo, robak w mięso, kwas w piwo, a diabeł w babę
  • Gdy żaba rano wrzeszczy, spodziewaj się deszczy
  •  Gdy Bernard (20.05) grzmi i deszczy, czerwiec z pogodą, a lipiec z wodą
  • Grzmot w maju nie szkodzi, sad dobrze obrodzi
  • Jeśli w maju śnieg się zdarzy, to lato dobrze wyparzy
  • Jak w maju plucha, to w czerwcu posucha
  • Dużo chrabąszczów w maju, proso będzie jakby w gaju

O autorze

Aneta Bywalec
Aneta Bywalec

Z zamiłowania przyrodnik, w życiu szczęśliwa żona i mama. Jeśli masz pytania lub uwagi, napisz do mnie: aneta@bpbywalec.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *