Przyrodnicze wyprawy – sierpień

Sierpień kojarzy mi się z krajobrazem polskiej wsi. Ze stogami siana, z belami słomy i ze śliwkami w sadzie. Tak śliwki szczególnie zapadły mi w pamięci, stara odmiana, duże, soczyste, żółte śliwki, które wprost uwielbiam, a których smakiem nie raz musiałam się obejść, bo w sierpniu wyjeżdżaliśmy na wakacje. Pozostawało mi cieszyć się nimi nieco później, w postaci powideł i w słojach na kompot. Drzewo było stare, obficie produkowało żywicę, kolejnym bohaterem (a raczej antybohaterem) sierpnia są dla mnie szerszenie. Śliwka już dawno ścięta, szerszenie przerzuciły się więc na gruszkę..  W pamięci mam również ostrężnice, znane raczej pod nazwą jeżyna lub ożyna – jako małe szkraby zbierałyśmy je i robiłyśmy sałatki albo kompoty. Jeśli ktoś nie próbował to polecam sok z tych owoców, jest wprost przepyszny. Miło też wspominam wieczorne koncerty świerszczy.

ROŚLINY

Oprócz śliwek i jeżyn, w sierpniu można cieszyć się już polskimi jabłkami i gruszkami. Na krzewach dojrzewają pigwy, borówka amerykańska i aronia. Na drzewach pojawiają się owoce czarnego bzu, cisa i jarzębiny. W Karpatach i Sudetach kwitną zwiastuny końca lata w górach: goryczki. Koniec sierpnia to dla rolników wielkie święto – w całej Polsce wieś obchodzi dożynki – ludowe święto dziękczynne za ukończenie żniw i prac polowych. Wiele gmin organizuje z tej okazji imprezy plenerowe, warto się wybrać i wziąć w nich udział.

Szerszeń w gruszce

GRZYBY

Przy sprzyjających warunkach atmosferycznych pojawiają się grzyby. Zwłaszcza po deszczu i po pełni księżyca. O tym, gdzie najlepiej szukać grzybów, przeczytacie tutaj.

OWADY

Wciąż możemy cieszyć oczy widokiem motyli. Tam, gdzie są owoce znajdą się też osy i szerszenie. Wśród kwiatów pracowicie uwijają się pszczoły i trzmiele. Na łąkach wieczorami koncerty dają świerszcze.

Latolistek cytrynek Gonepteryx rhamni

Latolistek cytrynek Gonepteryx rhamni

 

PŁAZY

Przeobrażenie z formy larwalnej na postać dorosłą następuje u salamandry plamistej i traszki grzebieniastej. Trwa rozród kumaka górskiego, a pierwsze osobniki młodociane wychodzą ze zbiorników wodnych. Ponowne gody odbywa grzebiuszka ziemna. Przeobrażają się kijanki rzekotki drzewnej i żaby trawnej.

GADY

Z końcem miesiąca wylęgają się młode żółwie błotne – są narażone na ataki jenotów, wydr, lisów i borsuków do ukończenia 6 roku życia, gdy ich pancerz stwardnieje na tyle, że nie będą im zagrażać szczęki drapieżników. Pod koniec miesiąca wylęgają się również jaszczurka zwinka, jaszczurka zielona (w Polsce prawdopodobnie wyginęła), na świat przychodzi jaszczurka żyworodna, padalec zwyczajny i gniewosz plamisty. Świeżo wyklute jaszczurki często można zaobserwować z resztkami osłonek jajowych.

PTAKI

Sierpień to dobry okres na zaopatrzenie się w lornetki, bowiem trwają odloty ptaków. Zaobserwować możemy m.in. błotniaki stawowe, krogulce, rybołowy, kobuzy, jaskółki dymówki i oknówki, pliszki, kopciuszki oraz bociany czarne i białe. Patrzmy uważnie w niebo, a być może będzie nam dane zobaczyć spektakularne ewolucje stad szpaków – pokazy robią wrażenie!

http://bi.gazeta.pl/im/0d/24/10/z16928525Q,Formacje-szpakow-w-miejscowosci-Gretna.jpg

http://bi.gazeta.pl/im/0d/24/10/z16928525Q,Formacje-szpakow-w-miejscowosci-Gretna.jpg

 

Dużo gniazd pozostało pustych, ale starajmy się ich nie naruszać, gdyż część gatunków ptaków powraca do swoich gniazd (bociany, jaskółki), inne co roku budują sobie nowe. Jeśli trafimy na gniazdo, które spadło z drzewa warto je odłożyć na pobliską gałąź lub ukryć wśród gałęzi krzewu. Zanim to zrobimy warto jednak takie gniazdo dokładnie obejrzeć, jest to bowiem prawdziwe dzieło sztuki! Rodzajów gniazd jest mnóstwo, a do ich wyrobu ptaki używają wszystko co znajduje się w ich zasięgu: obok źdźbeł traw i łodyg roślin, znajdziemy mech, glinę, patyczki, ale też sznurki, nitki, watę izolacyjną, a nawet słomki do napojów. Jest zatem co oglądać.

15 sierpnia odbywa się tradycyjny początek sezonu polowań na kaczki, a więc okolice wód w łowiskach stają się miejscami hałaśliwymi i pełnymi myśliwych i ich psów oraz zainteresowanych osób towarzyszących.  Jeśli nie interesują nas takie atrakcje trzymajmy się tego dnia z daleka od takich miejsc. W tym dniu rozpoczyna się również sezon łowów na naszego największego gołębia: grzywacza. W Polsce łowy na niego nie są już tak popularne jak dawniej, zwykle staje się trofeum przypadkowym podczas polowania na kaczki.

Gołąb grzywacz

Gołąb grzywacz

 

SSAKI

U sarny trwa sezon rui, a u żubrów się on rozpoczyna. Od 15 sierpnia można polować na lochy, ale większość myśliwych wzbrania się od tego, ponieważ lochy opiekują się jeszcze warchlakami. Jest to niewątpliwie kwestia etyki i wewnętrznej wrażliwości, ale też ekonomii: osierocone warchlaki zdane na siebie często nie wiedzą gdzie i jak szukać żeru, grasują więc po polach i szkółkach leśnych, gdzie o pożywienie łatwo. Straty mogą być ogromne. Trwają polowania na kozły (samce sarny), a od 21 sierpnia rozpoczyna się sezon na byki (samce jelenia). Trzeba więc uważać, gdzie się wchodzi do lasu, absolutnie przestrzegać zakazów wstępu – polowanie to nie przelewki. W dalszym ciągu  poluje się na lisy, jenoty, norkę amerykańską i szopa pracza. Zagadką jednak jest dla mnie, dlaczego na piżmaki, które tak jak jenoty, norki i szopy są gatunkami inwazyjnymi i szkodliwymi dla naszej rodzimej fauny, można polować dopiero po 11 sierpnia.

Przy zbiornikach wodnych i kałużach możemy urządzić zabawę w przyrodniczych detektywów i odkrywać tropy zwierząt – ssaków i ptaków. Na rynku istnieje kilka książek, które mogą być pomocne, np. Ślady i tropy zwierząt pod niemiecką redakcją, ale można się też posiłkować tablicami informacyjnymi dostępnymi w internecie – wydrukowane można zabrać na wyprawę, albo oznaczać sfotografowane tropy i ślady w domu.

tropy

A oto jak nasi pradziadowie wróżyli w sierpniu:

  • Jaki pierwszy, drugi, trzeci, taki cały sierpień leci
  • Na Święty Gustaw (2.08) kopy w polu ustaw
  • Pogoda na Nikodema (3.08) – cały miesiąc deszczu nie ma
  • Kiedy w Dominika (4.08) słońce grzeje, od ostrej zimy człek zemdleje
  • W pierwszym tygodniu sierpnia pogoda stała, będzie zima długo biała
  • W Przemienienie Pańskie (6.08) są burze szatańskie
  • Gdy z początku sierpień częste grzmoty miewa, tedy też do końca takąż nutkę śpiewa
  • Gdy na Wawrzyńca (10.08) orzechy obrodzą, to w zimie mrozy dogodzą
  • Gdy Wawrzyniec i Bartłomiej (24.08) pogodą dopisują, piękną jesień obiecują
  • Gdy w sierpniu z północy dmucha, następuje zwykle posucha
  • Na koniec sierpnia śniegiem okryte góry, jesień bez chmury
  • Gdy na Wniebowzięcie Panny (15.08) ciepło dopisuje, to ciepły i pogodny koniec lata obiecuje
  • Na Wniebowzięcie słota, w jesień dużo błota
  • Na Święty Roch (16.08) jaki dzień, taka noc
  • Jacek (17.08) gdy suchy, rozprasza jesienne pluchy
  • Żołędzie pełne i białe, przyszłe lato doskonałe
  • Gdy księżyc Pannie (23.08) o grzmoty, pięćdziesiąt dni pluszczą słoty
  • Bartłomiej (24.08) ukazuje, jaka jesień następuje
  • Gdy Bartłomiej z grzmotami, ciężka zima przed nami
  • Kiedy do Bartłomieja bocian u nas trwa mnogi, tedy zima lekka będzie i opał niedrogi
  • Gdy na Luizy (25.08) ładnie, śnieg późno spadnie
  • Dużo grzybów sierpniowych, dużo zawiei śniegowych
  • Sierpień pogodny jest dla winogron wygodny
  • Ostatni sierpień zapowiada, jaka pogoda na wrzesień wypada

O autorze

Aneta Bywalec
Aneta Bywalec

Z zamiłowania przyrodnik, w życiu szczęśliwa żona i mama. Jeśli masz pytania lub uwagi, napisz do mnie: aneta@bpbywalec.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *