Rogi i poroże

Z racji, że 20 września obchodziliśmy wspomnienie św. Eustachego – patrona myśliwych i leśniczych, dziś krótki wpis na temat różnic między porożem, a rogiem. Bo tak, jest różnica między tymi dwoma tworami i każdy przyrodnik, czy myśliwy z pewnością zaciska zęby, gdy słyszy w telewizji niedouczonego reportera, który opowiada o rogach jelenia..

Rogi i poroże występują u niektórych przedstawicieli parzystokopytnych. Jak najprościej odróżnic rogi od poroża, gdy nie są one już zespolone ze zwierzęciem? Z rogu można się napić, bo jest pusty w środku; można też na nim grać po odpowiedniej obróbce. Poroże występuje u samców jeleniowatych, jedynie u renifera również samice  je posiadają, a u piżmowca i jelonka błotnego nie występują wcale. Rogi natomiast występują u obu płci wołowatych (krowy, kozy, owce, antylopy).

Róg

Rogi przeważnie występują parzyście. Jest to nic innego jak twardy wyrostek wytworzony ze skóry właściwej. Są to twory nie rozgałęziające się i niewymieniane (nie zrzucane sezonowo), jedynie widłoróg zrzuca pochwy rogowe raz do roku, po okresie godowym.

rogi1 Rogi i poroże

Poroże

Budowa poroża jest znacznie bardziej skomplikowana niż budowa rogu. Jest to twardy, kostny twór wyrastający z kości czołowej, pokryty scypułem, czyli ochronną warstwą skóry porośniętą drobną sierścią, która co roku się odbudowuje i odpada po czasie wzrostu. Cielaki rodzą się bez poroża, tzw. cykl poroża jest inicjowany dojrzewaniem i rozpoczyna go wydzielanie testosteronu do krwi. Pod scypułem znajdują się naczynia krwionośne i nerwy, a więc tzw. okorowanie, czyli wycieranie poroża o krzewy i drzewa w celu złuszczenia starego scypułu nie jest zbyt przyjemne. W tym czasie powstają fantastyczne fotografie byków z łańcuchami mchów, gałęzi, liści i innych leśnych surowców zaplątanych w odnogi poroża. Wczesną wiosną poroże jest zrzucane. Ale co ciekawe co roku odrasta i staje się coraz bujniejsze. Po wielkości poroża i ilości rozwidleń można w przybliżeniu określić wiek byka.

Poroże u praktycznie każdego gatunku ma własną nazwę. Co więcej, poszczególne rozwidlenia też mają swoje nazwy, specyficzne dla danego gatunku.

  • jeleń (byk) ma wieniec
rogi1 Rogi i poroże

www.wikipedia.pl 1-korona 2-opierak 3-nadoczniak 4-oczniak 5-róża 6-tyka

  • sarna (kozioł) ma parostki
  • łosie mają rosochy w kształcie szerokich łopat (łopatacze) lub badyli – kształt podobny do poroża jelenia (badylarze)
  • daniel ma łopaty

rogi1 Rogi i poroże

Ciekawostki:

  • Poroże jest najszybciej rosnącą kością. Stanowi nie tylko trofeum myśliwskie, ale jest również cenionym surowcem w zdobnictwie i meblarstwie
  • Szydlarz to jeleń ze źle rozwiniętym porożem: ma ostre tyki bez odnóg – bez trudu może przebić ciało przeciwnika, w polskich lasach szydlarze są odstrzeliwane
  • Specyficznym rodzajem rogu, jest róg nosorożca ponieważ rośnie nie na czubku głowy, ale na nosie i nie jest tworem skóry właściwej, ale naskórka –  to nic innego jak przekształcone włosy. Rogi służą do obrony, zastraszania, a także do wykopywania korzeni i łamania gałęzi podczas żerowania
  • Licząc pierścienie na rogach samicy krowy, można dowiedzieć się w ilu ciążach była. Każda ciąża powoduje bowiem wykształcenie się pierścienia na rogu
  • Żyrafy i okapi głowie posiadają twory zwane ossikonami, które przypominają rogi (więcej na ten temat przeczytajcie tutaj).
rogi1 Rogi i poroże

Róg nosorożca


Więcej wpisów z serii „Przyrodnicze podobieństwa” znajdziecie tutaj.

O autorze

Aneta Bywalec
Aneta Bywalec

Z wykształcenia biolog, z zamiłowania przyrodnik, w życiu szczęśliwa żona i mama. Jeśli masz pytania lub uwagi, napisz do mnie: aneta@bpbywalec.pl

12 komentarzy

Skomentuj
  • Poroża to świetna ozdoba wnętrza, sam miałem w swoim pokoju kilka sztuk, jednak był to poniekąd spadek po moim tacie, który za młodu zbierał rogi, teraz gdy już nie mieszkam z rodzicami sprawiłem sobie do sypialni świetne poroże wykonane z drewna, jest bardzo designerskie – jak dla mnie robi o wiele większe wrażenie niż zwykłe poroże. Kupiłem je na stylovo.com, nawet cena jest ok jak na taką jakość produktu.

    • Szczerze powiedziawszy mnie takie ozdoby przytłaczają, ale jakieś zmyślne, drewniane arcydzieło faktycznie mogłoby ożywić wygląd mieszkania. Pozdrawiam 🙂

  • Myślistwo jako sport czy hobby nie przynosi ani chwały ani honoru, stąd nie wiem dlaczego postrzeganie jakichkolwiek części zwierzęcia jako trofeum (to zdobywa się w walce a nie siedząc, często po %, w ambonie czy krzakach i strzelając z dystansu do niczego nie świadomego zwierzęcia). Jeśli o czymkolwiek „trofeum” ma przypominać to chyba tylko o triumfie ludzkiej próżności nad zdrowym rozsądkiem i empatią. Odstrzeliwanie zwierzyny by zachować równowagę w ekosystemie rozumiem, choć każdy wie, że równowagę tę najbardziej zaburza człowiek właśnie.
    Ufff, ale sobie poużywałem w sieci pod ten koniec roku, aż miło;)
    Artykuł świetny, dobre ciekawostki.

  • Właśnie od kilku dni czerpię inspiracje z artykułów. Chodzę na prelekcje do dzieci ( szkoły, przedszkola) i mówię o odpowiedzialności za zwierzęta. Jako ciekawostki pokazuję sarny i jelenie itp. Korzystam ze swojego doświadczenia ( jestem lekarzem weterynarii) a na co dzień pracuję w schronisku dla zwierząt. Dziękuję, bo właśnie takie blogi zmieniają światopogląd i uczą otaczającego nas świata 🌲

  • Mam pytanie
    Może odpowiesz poprawnie.
    W pełni wykształcone poroże rogacza zbudowane jest z: ( moja odpowiedz to sole mineralne)
    a)róży,tyki,oczniaka I opieraka na każdej tyce
    b)róży,tyki oraz odnogi tylnej,przynajmniej na jednej tyce
    c)róży,tyki I korony, przynajmniej na jednej tyce
    d) róży,tyk I dwóch odnóg na każdej z nich
    Wedłg Ciebie co autor miał na myśli?
    a) odpowiedz jest zła
    przepraszam za kłopot

    • Autorowi chodziło o morfologię poroża, a nie o skład chemiczny. Według mnie u rogacza, czyli samca sarny, występuje róża, lewa tyka, prawa tyka, a na każdej tyce przynajmniej dwie odnogi, chociaż spotkałam się z opisami, że u dorosłych samców w pełni rozwinięte poroże ma trzy odnogi. Mimo to zaznaczyłabym pewnie odpowiedź d, ale jeśli chcesz się upewnić to sugeruję odwiedzić jakiś blog któregoś z kół łowieckich i zadać tam to pytanie.
      Pozdrawiam, żaden kłopot 🙂

    • Ooo, widzę, że tam więcej takich „kwiatków”! Początkowo myślałam, że to jakaś zakładka dla dzieci, ale jednak nie..

  • „Jelonki rodzą się bez poroża” – nie ma takich zwierząt leśnych w Polsce, jak jelonki. Jest jeleń, sarna, samiec jelenia to byk, a samiec sarny to rogacz/kozioł. Proszę poprawić tekst, bo potem ludzie mówią, że widzieli takiego małego jelonka, a to zazwyczaj jest sarna kozioł, a nie jeleń byk.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *