Pszczoła – parę faktów na jej temat
Pszczoły to jedne z najbardziej pracowitych i fascynujących stworzeń na naszej planecie. Choć są niewielkie, odgrywają ogromną rolę w funkcjonowaniu całego ekosystemu. Dzięki nim kwitną rośliny, dojrzewają owoce i warzywa, a przyroda zachowuje swoją równowagę. Życie pszczół to jednak nie tylko produkcja miodu – to skomplikowana organizacja, podział ról i niezwykła współpraca całego roju.
W skrócie:
- 🦵 Tylne nogi pszczół mają „koszyczek” służący do zbierania pyłku
- 🍯 Pyłek to pokarm, nektar to źródło energii, a woda służy do chłodzenia ula i rozpuszczania miodu
- 💃 Karl von Frisch odkrył „taniec pszczół” i otrzymał za to Nagrodę Nobla w 1973 roku
- 🧭 Pszczoły wskazują kierunek pożytku względem słońca, widząc światło spolaryzowane
- 👑 U pszczół jest MATKA (nie królowa jak u mrówek), która używa jadu tylko przeciw innym matkom
Jak pszczoły zbierają i przetwarzają pokarm?
Tylne nogi pszczół są szerokie i silnie owłosione, zwłaszcza goleń na trzeciej parze nóg, która dodatkowo jest spłaszczona i tworzy tzw. koszyczek, gdzie pszczoły gromadzą zdobyty pyłek i w ten sposób dostarczają go do ula. Koszyczek furażerki (zbieraczki – pszczoły odpowiedzialnej za dostarczanie pokarmu do ula) bywa wypełniony rdzawym pyłkiem.
Zgromadzony pyłek jest ubijany w komórkach plastra i zalewany miodem, dzięki czemu następuje fermentacja mlekowa. Wytworzonym w ten sposób mleczkiem przez całe życie karmiona jest matka oraz larwy na pierwszym etapie rozwoju.
Pyłek stanowi pokarm pszczół, nektar z kolei jest źródłem energii. Nektar przenoszony jest w specjalnym wolu znajdującym się w odwłoku. Proces przekazania pokarmu z osobnika na osobnika nazywa się trofilaksją.
Oprócz pyłku i nektaru pszczoły znoszą do ula wodę – jest ona potrzebna do rozpuszczania miodu po zakończeniu zimy, a w upalne dni służy do schładzania gniazda. Dlatego bardzo ważne jest zapewnienie źródła łatwo dostępnej wody w pobliżu uli pszczół.
Taniec pszczół – jak komunikują się o pożywieniu?
A jak pszczoły trafiają do ula? W jaki sposób komunikują sobie o źródle pokarmu? Tajemnicę tę rozwiązał Karl von Frisch, który w 1973 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny. Odkrył on zachowania pszczół, które nazwał tańcem pszczół. W zależności od odległości pożytku (pokarmu) od ula wyróżnił trzy rodzaje tańca, czyli ruchów wskazujących umiejscowienie pożytku:
- taniec okrężny – pożytek nie dalej niż 100 m
- taniec sierpowaty – pożytek około 100 m
- taniec wywijany – pożytek dalej niż 100 m
Pszczoła wywija odwłokiem, przy czym ważne jest również ułożenie głowy – wskazuje w ten sposób kierunek: od słońca lub w stronę słońca. Pszczoły widzą światło spolaryzowane, potrafią zlokalizować słońce przez chmury.
Inne rodzaje tańca pszczół
Wyróżniamy jeszcze dwa inne rodzaje tańca, które stanowią przekaz informacji:
- shaking dance – mobilizuje do podjęcia pracy przez inne zbieraczki
- tremble dance – podejmowany jest przez pszczoły odbierające nektar od zbieraczek, by skłonić inne pszczoły pracujące w ulu do wykonywania tej pracy
Ważne: u pszczół występuje MATKA, a u mrówek KRÓLOWA. Matka posiada mniej jadu niż inne kasty pszczół i używa go jedynie podczas walki z inną matką.
Pszczoły – najczęściej zadawane pytania
Do czego służy „koszyczek” na tylnych nogach pszczoły?
To spłaszczona goleń trzeciej pary nóg, w której pszczoła gromadzi zebrany pyłek i transportuje go do ula.
Czym różni się pokarm pszczół od nektaru?
Pyłek stanowi pokarm białkowy pszczół, natomiast nektar jest ich głównym źródłem energii – jest przenoszony w specjalnym wolu w odwłoku.
Kto odkrył taniec pszczół i za co dostał Nagrodę Nobla?
Karl von Frisch, który w 1973 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny za odkrycie, że pszczoły komunikują lokalizację pokarmu za pomocą specyficznych tańców.
Jakie są rodzaje tańca pszczół?
Taniec okrężny (pożytek do 100 m), taniec sierpowaty (ok. 100 m) i taniec wywijany (powyżej 100 m), a także shaking dance i tremble dance mobilizujące pszczoły do pracy.
Czy pszczela matka jest tym samym co mrówcza królowa?
Nazewniczo nie – u pszczół używa się określenia „matka”, a u mrówek „królowa”. Pszczela matka ma też mniej jadu niż inne pszczoły i używa go tylko w starciu z inną matką.
Poznaj pozostałe wpisy z cyklu „Ciekawostki o zwierzętach”
