100 faktów o polskiej przyrodzie, które mogą Cię zaskoczyć

Polska przyroda na tle innych krajów europejskich jest niezmiernie bogata, a nie wiedzieć czemu wciąż niedoceniana. Trochę prawdy jest w powiedzeniu, że docenia się wszystko to co obce, a nie dostrzega piękna tego, co pod ręką. Każde dziecko bez problemu rozpozna słonia, czy lwa, ale czy każde polskie dziecko rozpozna borsuka, albo wie o istnieniu ryjówki?

Chcąc zachęcić do poznawania i pokochania polskiej przyrody, prezentuję ten oto zbiór 100 faktów o polskiej przyrodzie,które mogą Cię zaskoczyć!

1. Jerzyki Apus apus są jedynymi ptakami, które niemal całe życie spędzają w przestworzach. W locie potrafią nawet kopulować i spać!
2. W Polsce występują jedne z nielicznych na świecie gatunków ssaków jadowitych. Są to maleńkie rzęsorki: rzęsorek rzeczek Neomys fodiens i rzęsorek mniejszy Neomys anomalus (ssaki owadożerne, często mylone z gryzoniami), a także krety Talpa europaea, których ślina działa paraliżująco na dżdżownice (więcej przeczytacie w poście „Jadowite ssaki„).
3. Sarna Capreolus capreolus to nie żona jelenia Cervus elaphus, ale odrębny gatunek. Sarna jest mniejsza, bardziej pospolita, często widywana na polach otaczających lasy. Jelenie praktycznie zawsze trzymają się lasów (dowiedz się więcej z wpisu „Sarna to, czy jeleń„).
4. Kuropatwa Perdix perdix to nie żona bażanta Phasianus colchicus, a osobny gatunek. 
5. W Polsce żyje ok. 1/4 światowej populacji żubrów Bison bonasus. Uznaje się, że w kwietniu 1919 roku zabito ostatniego wolno żyjącego osobnika. Restytucja gatunku, czyli jego odtworzenie, było możliwe dzięki osobnikom żyjącym w różnych zwierzyńcach, ogrodach zoologicznych i prywatnych kolekcjach. Okres reintrodukcji, czyli wprowadzenie w pierwotne miejsce występowania trwał od 1966 roku.

   

6. W Polsce występuje 5 gatunków węży, z czego jedynie żmija zygzakowata Vipera berus jest gatunkiem jadowitym.
7. Bielik Haliaeetus albicilla nie jest orłem w ścisłym tego słowa znaczeniu – jest to ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych. W związku z licznymi podobieństwami do orłów właściwych, ornitolodzy przyporządkowali te ptaki do grupy określanej mianem orłów morskich.
8. W Polsce występują dwa gatunki wróbla: mazurek Passer montanus, czyli wróbel polny oraz wróbel domowy Passer domesticus (o różnicach pomiędzy nimi przeczytasz we wpisie „Wróbel, a może mazurek?„). W związku z uprzemysłowieniem rolnictwa, powszechnego stosowania pestycydów oraz zamkniętych hodowlach zwierząt, populacja wróbli w Polsce drastycznie zmalała i od 1995 roku i znajdują się na liście gatunków zagrożonych wyginięciem.
9. Naszym najwyższym ptakiem jest nie bocian, ale żuraw Grus grus, który mierzy sobie aż 140 cm wzrostu.
10. Wąż Eskulapa Zamenis longissimus to nie tylko największy i najrzadszy z naszych węży, ale również jedyny z polskich gatunków, który potrafi wspinać się na drzewa.
11. Pomimo, że fauna Bałtyku jest uboga w ssaki morskie, to oprócz foki szarej, pospolitej i obrączkowanej do fauny polski zaliczamy również morświna Phocoena – kuzyna delfinów.
12. Młode foki Phoca od urodzenia mają długie, ostre zęby, które uniemożliwiają im ssanie mleka matki. Naciskają pyszczkiem okolicę gruczołu mlekowego, niejako wyciskając mleko prosto do swojego pyszczka.
13. Mamy w Polsce nawet odpowiednika skunksa, z tym, że nasz tchórz zwyczajny Mustela putorius nie jest znów aż tak wielkim śmierdzielem!
14. Zresztą nie tylko skunksy potrafią potraktować intruza śmierdzącą wydzieliną. Tę nietypową umiejętnością szczycą się również pisklęta dudka Upupa epopos, które w przypadku zagrożenia wystrzeliwują w napastnika cuchnącą wydzielinę z gruczołu kuprowego.
15. Pewnie nie zaskoczy Was to, że Polska uważana jest za kraj bocianów, ale czy wiedzieliście, że „nasze” bociany Ciconia ciconia stanowią aż 1/4 światowej populacji?
16. Lubiane przez wszystkich rude wiewiórki Sciurus vulgaris są wrogami kwiczołów, bowiem wyjadają im pisklęta z gniazda.
17. Białowieski Park Narodowy jako jedyny w Europie może poszczycić się cechami lasu pierwotnego. Jako jedyna puszcza w Europie zachowała różnorodność kopytnych sprzed 2 tysięcy lat.
18. Chyba najczęściej mylonymi owadami są bąk i trzmiel, chociaż oba gatunki zupełnie się różnią (więcej przeczytacie we wpisie „Bąk czy trzmiel„).

    

19. Z roślin nagminnie mylimy mniszka z mleczem. Tymczasem jedna z tych roślin jest trująca, a druga ma wielowiekową tradycję w ziołolecznictwie. Pod tym linkiem dowiedzcie się, jak rozróżnić te dwa gatunki.
20. Najbardziej popularnym gatunkiem drzewa jest sosna. Najokazalsza jest „Waligóra” w okolicy Sulechowa – liczy sobie około 100 lat, ma 8 konarów, a obwód pnia wynosi 620 cm. Jedną z najstarszych sosen w Polsce jest słynna sosna z Sokolicy w ekotypie reliktowym, licząca ponad 500 lat, a która została uszkodzona w 2018 roku podczas akcji ratowniczej. Natomiast tytuł najstarszej sosny zwyczajnej w Polsce nosi Wszebora z Nadleśnictwa Mińsk, której wiek szacuje się na ponad 360 lat.
21. Nasze najwyższe rodzime drzewa to jodły, drzewa iglaste o płaskich igłach. Najwyższą jodła w Polsce jest drzewo rosnące w Pienińskim Parku Narodowym, o wysokości 55,86 m, co równa się mniej więcej wysokości 20 piętrowego budynku. Natomiast najwyższym drzewem w Polsce jest daglezja zielona rosnąca w Nadleśnictwie Bardo, o wysokości 59,40 m.
22. Wszyscy wiemy, że wiewiórki Sciurus dzięki swojemu zapominalstwu przyczyniają się do rozprzestrzeniania drzew, ale czy wiesz, że sójki Garrulus glandarius są ważnym elementem naturalnego rozrastania lasów?
23. Zaskroniec Natrix natrix w dawnych czasach był uważany za króla węży, ze względu na żółte plamy za skroniami (stąd nazwa „za skronie c”), które przypominały ludziom koronę. Wystraszony lub zaatakowany rzuca się na prześladowcę z rozwartą paszczą, syczy i strzyka cuchnącą wydzieliną z okolic kloaki. Jeśli to nie pomaga udaje martwego – nieruchomieje, otwiera jamę gębową, wysuwa język i leży bezwładnie.
24. Pająki z rodziny krzyżakowatych Araneidae codziennie plotą swą sieć na nowo. Wieczorem pająk zjada swoją sieć i rozpoczyna tkanie od nowa, tak aby rankiem mogła spełniać swoje zadanie.
25. W Polsce mamy dwa gatunki szczura: szczura wędrownego Rattus norvegicus i szczura śniadego Rattus rattus. Szczur śniady został w dużej mierze wyparty przez wędrownego. I tu ciekawostka: szczura wędrownego nigdy nie zastaniecie na wyższych kondygnacjach budynków, co może pomóc w identyfikacji.
26. Hajstra, czyli bocian czarny Ciconia nigra jest zdecydowanie bardziej płochliwy niż jego popularny kuzyn, bocian biały. Spotkać go można nie na łąkach, ale w leśnych gąszczach.
27. Czy wiesz jakie są oznaki, że niedźwiedź już wkrótce obudzi się z zimowego snu? Otóż zwiastuje to słynny niedźwiedzi bąk! Tuż przed zapadnięciem w sen zimowy niedźwiedzie przestają jeść, aby móc opróżnić przewód pokarmowy. Wtedy w ich jelitach tworzy się zastawka ze smółki, która zostaje usunięta właśnie w trakcie owego doniosłego wydarzenia 😉
28. Jeże Erinaceus rodzą się bez kolcy – w chwili urodzenia kolce skryte są w pęcherzu pod skórą i dopiero później przebijają się na wierzch i sztywnieją. Jeże nie są spokrewnione z kolczatką, czy z jeżozwierzem: są potomkami owadożernej ryjówki, a więc wbrew obieganej opinii jabłek nie jedzą!
29. W XVI wieku w wyniku wylesiania na potrzeby górnictwa kruszcowego, hutnictwa ołowiu i srebra, kuźnictwa i osadnictwa doszło do wielkiej katastrofy ekologicznej, w wyniku której powstała Pustynia Błędowska, ewenement przyrodniczy na skalę Europy.
30. Zaganiacze Hippolais icterina są jedynymi ptakami w Polsce, których jaja są różowe (z czarnymi plamkami).
31. Pisklęta gęsi Anserinae i kawek Corvus monedula przyjmują za opiekuna (rodzica) każdą żywą istotę, która pierwsza się nimi zaopiekuje po ich wykluciu
32. Mamy w Polsce kilka „papug”, z tym że nie naśladują one ludzkiej mowy, a odgłosy innych ptaków. Są to m.in.: łozówka, dzierzba gąsiorek, pokląskwa, szpak, sójka, czy kawka.
33. Szpak Sturnus potrafi naśladować odgłosy m.in.: innych ptaków, głosy ludzkie, odgłos dzwonka telefonu, czy warkot kosiarki.

    

34. Stado kawek Corvus monedula może liczyć nawet kilkaset osobników. W czasie przelotu ptaki z pary lecą zawsze obok siebie.
35. Na zimę ryjówki Soricinae kurczą się razem ze szkieletem, narządami wewnętrznymi, a nawet mózgiem (jest to tzw. efekt Dehnela). Dzięki temu potrzebują mniej jedzenia i łatwiej im przetrwać okres głodu i chłodu. Ryjówki to w ogóle bardzo żarłoczne zwierzęta, dziennie jedzą dwa razy tyle ile same ważą. Wystarczy parę godzin bez pokarmu, by ryjówka padła z głodu.
36. Wróble są ptakami egzotycznymi – pojawiły się w Europie wraz z rozwojem rolnictwa. Więcej na ten temat przeczytacie we wpisie: Wróbel, a może mazurek?
37. Mewy Larinae podobnie jak sępy i hieny są odporne na bakterie gnilne i wiele trucizn, dlatego korzystają na zanieczyszczeniu środowiska, wybierając odpadki ze ścieków i zanieczyszczonych wód.
38. Lisy Vulpes potrafią udawać trupa – leżą bez ruchu z wywieszonym językiem, przywabiając w ten sposób drapieżne ptaki.
39. Bobry Castor bez trudu obalają drzewa o średnicy 70 cm. Co ciekawsze należą do zwierząt bezmosznowych, co oznacza że nie mają moszny na zewnątrz ciała, a ich jądra są schowane w jamie brzusznej.
40. Dziki Sus postrzegane są jako szkodniki niszczące pola uprawne, trawniki i boiska. Tymczasem dziki pełnią bardzo ważną rolę w naturalnej gospodarce leśnej. Poprzez buchtowanie przyspieszają rozkład materii w lesie, a dzięki temu naturalnie mogą odnowić się drzewa i krzewy. Oprócz tego zjadają duże ilości owadów, mogą więc istotnie ograniczać gradację szkodników. Pełnią również funkcję sanitarną, zjadając padlinę zalegającą w leśnych ostępach.
41. Ptaki lecące w kluczu zużywają o ponad 1/10 mniej siły niż przy samodzielnym poruszaniu się.  Za skrzydłem lidera tworzy się wir, który który z jednej strony pcha powietrze w dół, z drugiej wypycha do góry. Ptak, który leci z tyłu i nieco z boku, może skorzystać z pchnięcia powietrza w górę.
42. Wszystkim znane biedronki dwukropka i siedmiokropka to jedynie dwa spośród 75 gatunków biedronek stwierdzonych w Polsce. W ostatnich latach przybyła 76 – Harmonia axyridis, która zagraża naszym rodzimym gatunkom.
43. W Polsce występuje około 470 gatunków pszczół Apis, z czego tylko pszczoła miodna została udomowiona. Większość pszczół, bo ponad 400 gatunków, prowadzi samotny tryb życia. Niektóre z nich budują prawdziwie majstersztyki budowlane. Pomimo, że część pszczół nie produkuje miodu, to są bardzo pożyteczne dla ludzi, gdyż wspólnie z trzmielami zapylają większość roślin.
44. W Polsce występuje 10 gatunków dzięciołów. Z tego 5 gatunków jest do siebie bardzo podobna i dla laika trudna do rozróżnienia (dzięcioł duży, dzięcioł białoszyi, dzięciołek, dzięcioł średni i dzięcioł białogrzbiety), 2 kolejne są niemal identyczne (dzięcioł zielony i dzięcioł zielonosiwy), a 1 jest dość dziwaczny (krętogłów). Dwa pozostałe są dość łatwe do oznaczenia (dzięcioł czarny i dzięcioł trójpalczasty). Tutaj możecie poczytać co nieco o dzięciole dużym.
45. Kuźnia dzięciołowa to miejsce, gdzie dzięcioł duży w okresie zimy i wczesnej wiosny rozłupuje szyszki w poszukiwaniu nasion. Dzięcioł wciska szyszkę w szczelinę w korze i wydłubuje z niej nasiona – pustą oś zrzuca na ziemię. A więc jeśli napotkasz w lesie przy drzewie stos wyłuskanych szyszek, to będziesz już wiedzieć skąd się tam wzięły.
46. Kolejna ciekawostka o dzikach: samice mają więcej pokarmu w przednich sutkach. Każdy warchlak wybiera sobie jeden sutek, z którego już zawsze pije, a więc te warchlaki które wybrały przednie sutki mają lepszy start
47. Powiedzenie „zdrowy jak rydz” niestety mija się z prawdą, gdyż właściwy mleczaj rydz często atakowany jest przez różne owady, przez co często bywa zaczerniony. Natomiast tym przysłowiowym rydzem może być bliźniaczo podobny do mleczaja rydza mleczaj późnojesienny, który jest wyjątkowo odporny na ataki szkodników.
48. Również powiedzenie „zdrów jak ryba” niestety jest fikcyjne, bo ryba jak każde zwierzę choruje, jest podatna na choroby skóry, ataki pasożytów, etc.
49. Bocianie gniazdo zawsze było uważane za dobry omen? Bociany są nie tylko zwiastunem wiosny i symbolem nowego życia, ale również wskazują, że okolica w której się osiedlają jest czysta i mało skażona pestycydami oraz bogata w różne gatunki owadów, ryb, drobnych ssaków, płazów i gadów.

    

50. Wąż o nazwie gniewosz plamisty Coronella austriaca, zwany też miedzianką, wziął nazwę od tego, że zaatakowany próbuje kąsać jakby był w gniewie.
51. Czy wiesz, że wiewiórki suszą grzyby na gałęziach?
52. Świerki nie są dobrym wyborem do sadzenia w miejscach, gdzie panują silne wiatry – ze względu na bardzo płytki system korzeniowy łatwo ulegają wywróceniu.
53. Huba jest dobrze wszystkim znanym pasożytem drzew. A w jaki sposób negatywnie oddziałuje na drzewo? Otóż atakuje i rozkłada drewno w centralnej części pni żywych drzew przyczyniając się do obniżenia ich odporności na złamania.
54. W dużych wolierach nie powinno trzymać się ptaków odbywających dalekie wędrówki, t,j. słowiki, pokrzewki, trzciniaki, zaganiacze, pokląskwy, białorzytki. Popęd wędrowania jest u nich tak silny, że w nocy zrywają się do lotu, nabierają rozpędu i z impetem uderzają w kraty woliery.
55. Dokarmianie zwierząt leśnych jest mocno kontrowersyjnym tematem. Paradoksalnie dokarmianie może doprowadzić do śmierci głodowej. Jelenie na okres zimy zmieniają swój metabolizm, a dostając dodatkową karmę (której nie potrafią się oprzeć) potrzebują więcej energii do strawienia pokarmu, niż z niego tej energii otrzymują.
56. Konie drzemią na stojąco blokując staw kolanowy przedniej nogi – co jakiś czas zmieniają ciężar ciała. Jednak potrzebują też porządnego snu i w tym celu muszą się położyć. Żeby wstać robią intensywny zamach przednimi nogami i podrywają resztę ciała. Stare osobniki rzadko się kładą, bo trudno było by im wstać.
57. Zięba uznawany jest za zwiastuna deszczu. Obserwując nadchodzące chmury zmienia śpiew z długiego „cze-kaj-cze-kaj-cos-zrobiła-a-widzisz” na krótkie „writ’
58. A teraz o dzięciolich batonikach.  Nazywa się tak rząd dziurek wykutych w drzewie, przez które dzięcioły wylizują 'krew drzewa’, czyli wodę z substancjami zapasowymi.
59. Z kolei dzięciole flety to mieszkania dzięciołów na kolejnych „piętrach” – po jakimś czasie procesy gnilne łączą te mieszkania w jedną dużą dziuplę, którą może zamieszkać np. sowa
60. Słowik jest jednym z niewielu ptaków śpiewających w nocy
61. Najstarszym drzewem w Polsce jest cis z Henrykowa Lubańskiego – ma około 1283 lat, liczy sobie 13 m wysokości i ma średnicę pnia 512 cm.
62. W miejscowości Brwice (powiat szczeciński) rośnie największy w Polsce przedstawiciel mamutowców – jednych z najdłużej żyjących i najwyższych drzew świata. Ma 27 m wysokości, 314 cm w obwodzie na wysokości 1,3 m i około 124 lat.
63. W krwi owiec i koni znajdują się przeciwciała zwalczające jad węży. Z osocza krwi tych zwierząt tworzy się surowicę, która działa neutralizująco na toksyny, wiążąc je i powstrzymując ich niszczycielski wpływ na organizm.
64. „Najgrubszym” drzewem w Polsce jest Platan Olbrzym rosnący w parku miejskim w Chojnowie. Jego wiek szacowany jest na 300 lat, a obwód jego pnia wynosi 1078 cm. 
65. Czy wiecie, że wierzby ze względu na wczesny okres kwitnienia mają duże znaczenie w pszczelarstwie, ze względu na tzw. głód pyłkowy? Najcenniejszą dla pszczelarstwa wierzbą krajowa jest wierzba iwa.
66. Zarówno liście, kora jak i łupina orzecha włoskiego zawierają substancję allelopatyczną – juglon. Z tego powodu pod koronami tych drzew praktycznie nic nie rośnie, a liście nie nadają się do kompostowania. Juglon przedostając się do gleby przechodzi w formę toksyczną, niejako wyjaławiając na jakiś czas glebę. Natomiast liście orzecha włoskiego są świetnym naturalnym narzędziem do walki z nornicami – wystarczy parę liści wepchać do ich korytarzy.
67. Polski heban to surowiec rzadszy niż diamenty. Znany również pod nazwą czarny dąb powstaje w wyniku kilkusetletniego przebywania drewna dębowego w wodzie, glinie, piasku lub torfie, gdzie na skutek reakcji garbników zawartych w drewnie z solami żelaza, drewno czernieje zachowując swoje właściwości mechaniczne. Jest on bardzo ceniony w rzeźbiarstwie i meblarstwie.
68. Naszymi najdłużej żyjącymi rodzimymi drzewami są oczywiście dęby. Najstarszy okaz, niestety już zamierający, dąb z Piotrowic ma około 761 lat. Dąb Bażyńskiego w Kadynach ma 684 lat, słynny Bartek z Bartkowic 654 lata, a słynne dęby rosnące w Rogalinie są niewiele młodsze – najstarszy Lech liczy sobie 643 lata.
69. Kłokoczka południowa Staphylea pinnata jest krzewem o kwiatach przypominających konwalie, które pachną ni mniej ni więcej jak ogórki małosolne! Nasionka są przysmakiem myszy polnej, a owoce klekoczą nasionami – stąd czeska nazwa: klokoč. Pączki kwiatowe kiszono – były polską wersja kaparów. Obecnie z jej nasion robi się różańce.
70. Kwiaty gruszy i jarzębiny często mają nieprzyjemny zapach…ryby. Za ten zapaszek odpowiada związek organiczny trietyloamina.
71. Przyjemnie natomiast pachnie wiśnia wonna – roztarte pędy pachną świeżym sianem (za sprawą kumaryny), a z pachnącego drewna wyrabiano fajki i cygarniczki.
72. Kasztanowiec, którego kwitnące kwiatostany zwiastują termin matur, nie jest naszym rodzimym drzewem. Jest jednym z pierwszych drzew ozdobnych obcego pochodzenia, które zaczęto u nas sadzić już w XVII wieku. Trafiło do nas z Bałkanów za sprawą tureckiej ekspansji.
73. Kruszyna pospolita Frangula alnus, której pędy po roztarciu śmierdzą zgnilizną, była dawniej uprawiana na proch strzelniczy – wyrabiano go z węgla drzewnego.
74.  80% diety lisa Vulpes vulpes stanowią gryzonie, a nie kury? Obiektywnie rzecz biorąc, są więc sprzymierzeńcami rolników, o czym chyba mało kto zdaje sobie sprawy.
75. Każdy pewnie słyszał o dalekowschodniej akupunkturze, ale Słowianie poszli krok dalej w sztuce leczniczego kłucia. Apiterapia wykorzystuje użądlenia pszczół w schorzeniach reumatycznych. W Polsce funkcjonują już nawet SPA oferujące nie tylko zabiegi apiterapii, ale wszelkie zdrowotne i urodowe zabiegi z wykorzystaniem pszczół i produktów ich ciężkiej pracy. Jeden z takich obiektów znajduje się w Bielawie (przy tej okazji przypominam, że żądląc pszczoła ginie).
76. Skubalnia to specjalne miejsce w gniazdach jastrzębi Accipiter, w których ma miejsce „wstępna obróbka” zdobyczy – kolokwialnie mówiąc ofiara zostaje oskubana do ostatniego piórka.
77. Parę lat temu na dworcu w Katowicach zobaczyłam sokolnika, czyli myśliwego z sokołem. Okazuje się, że sokolnictwo, które w Polsce ma wielowiekową tradycję, zostało wpisane na listę materialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Sokolnictwo to obecnie bardzo ceniony zawód zwłaszcza na lotniskach, gdzie kolizja samolotu nawet z najmniejszym ptakiem może mieć tragiczne w skutkach konsekwencje.
78. Zła wiadomość dla wielbicieli dań rybnych. Obecnie uważa się, że ekologicznie czyste są jedynie śledzie Clupea, a z ryb słodkowodnych płotki Rutilus.
79. Na północy naszego kraju jest znajdują się plantacje tytoniu. Plantatorzy nie mają większego problemu z szkodnikami, ponieważ tytoń jest tak trujący, że jest atakowany tylko przez gąsienicę zawisaka tytoniowego Agrius convolvuli. Jeśli pojawia się na plantacji plantatorzy mogą zacząć się martwić, ponieważ ze względu na spożywany pokarm, gąsienice te nie mają żadnych naturalnych wrogów.
80. Ciekawostka z życia świń: maciory mają bardzo silnie rozwinięty instynkt macierzyński i w warunkach naturalnych, zanim wydadzą na świat potomstwo, budują dużych rozmiarów gniazda, które mogą mieć nawet około 1 m wysokości. W poszukiwaniu materiałów na gniazdo (liście, gałęzie, siano), mogą przebyć dziennie nawet kilka kilometrów.

    

81.  W skansenie w Szymbarku na Kaszubach znajduje się jedna z najdłuższych desek na świecie. Została wycięta ze 120 – letniej daglezji zielonej Pseudotsuga menziesii, jednego z najwyższych drzew świata, które w Polsce zostały sztucznie wprowadzone. Deska ma długość ponad 46 m.
82. Galasy tworzą się na liściach kilku gatunków drzew za sprawą różnych gatunków owadów, które składają jaja do liści, łodyg, a czasem też korzeni. Dawniej służyły do wyrobu atramentu, a dzieci wróżyły za ich pomocą, czy nadchodząca zima będzie sroga. Jeśli „w galasie był robaczek to zimą wystarczy serdaczek, a jeśli muszka, to zimą potrzeba kożuszka”.
83. Nasza urocza rzekotka drzewna Hyla arborea potrafi zmieniać kolory niczym kameleon, a cały proces dostosowywania barwy do otoczenia zajmuje jej zazwyczaj około 20 minut.
84. Chrząszcz rohatyniec nosorożec Oryctes nasicornis jest prawdziwym siłaczem: może podnieść ciężar 400 razy cięższy od niego. To tak, jakby człowiek podniósł ciężarówkę!
85. Gąsiorek Lanius collurio nadziewa upolowane ofiary (duże owady, myszy i jaszczurki) na ciernie głogu i innych ciernistych krzewów, robiąc w ten sposób zapasy.
86. Jemiołuszki Bombycilla garrulus są prawdziwymi głodomorami – w ciągu dnia zjadają 2 razy tyle ile same ważą.
87. Spłoszony zając Lepus potrafi osiągnąć prędkość 70 kilometrów na godzinę.
88. Wierzba biała Salix alba z Nowego Dworu koło Mrągowa ma prawie 9 m obwodu. Jej wiek szacowany jest na 210 lat.
89. Innym okazałym drzewem jest lipa Tilia z Cielętnik koło Częstochowy – szczyci się obwodem ponad 10 m.
90.  Warzucha polska Cochlearia polonica jest gatunkiem endemicznym dla Polski, posiada wysoką rangę ochrony oraz znajduje się na światowej liście zagrożonych gatunków roślin Konwencji Berneńskiej. Jej naturalne siedliska zostały całkowicie zniszczone (tereny obecnej Pustyni Błędowskiej), ale dzięki wysiłkom botanikom udało się ją przenieść na 3 stanowiska na terenie województwa śląskiego, gdzie udało jej się zadomowić.
91. W Polsce żyje około 110 gatunków ssaków, z czego 51 gatunków jest objęta ochroną gatunkową ścisłą (z czego aż 26 gatunków to nietoperze), 22 gatunki jest objęta ochroną częściową, 13 gatunków to zwierzyna łowna, a 20  gatunków jest obca w naszej faunie.
92. W Polsce odnotowano 236 gatunków ptaków gniazdujących w Polsce, a  w sumie 473 gatunki, które pojawiły się na terenie naszego kraju. 13 gatunków ptaków i 13 całych rzędów jest objęta ochroną gatunkową, a 8 gatunków to ptaki łowne, z czego tylko bażant jest gatunkiem obcym.
93. Mamy 23 Parki Narodowe w Polsce, które zajmują około 1% powierzchni krajów. Natomiast obwodów łowieckich mamy obecnie aż 4766 i obejmują niemal 85% kraju! 
94. Naszymi najmniejszymi ptakami są mysikrólik zwyczajny Regulus regulus i zniczek zwyczajny Regulus ignicapilla – oba ważą nie więcej niż 5 g.
95. Nazwa „ptasie mleczko” dla piankowego kremu oblanego czekoladą nie wzięła się z niczego. Ptasie mleczko (prawdziwe) powstaje w wolach gołębi (samca i samicy) tuż po wykluciu piskląt. Jest to wydzielina złożona ze złuszczającego się, przetłuszczonego nabłonka.
96. Gołębie mają zdolność do odczytywania płaszczyzny polaryzacji światła, dzięki czemu mogą określać położenie słońca przy pełnym zachmurzeniu nieboskłonu.
97. Ptaki nie słyną z dobrego słuchu, ale bardzo dobrym zmysłem słuchu mogą poszczycić się wszystkie sowy.
98. Mamy w Polsce odpowiednika kolibra – jest nim fruczak gołąbek Macroglossum stellatarum – sporej wielkości motyl, który zawisa nad kielichem kwiatu i długim językiem spija jego nektar.
    
99. Szarańcza wędrowna Locusta migratoria nie nęka naszych ziem, ale w historii zdarzyły się naloty tej żarłocznej masy. W 1711 roku szarańcze nawiedziły Lubelszczyznę – na pamiątkę tego wydarzenia postawiono nawet pomnik szarańczy w Zwierzyńcu.
100. Motyl modraszek telejus Phengaris teleius ma bardzo ciekawy cykl rozwojowy. Samica składa jaja na kwiatostanach krwiściągu lekarskiego. Młoda gąsienica żywi się jego kwiatami, po czym po osiągnięciu IV stadium larwalnego spada na ziemię i imituje zagubioną larwę mrówki z rodzaju wścieklic (Myrmica) – robi to skutecznie dzięki wydzielanym przez siebie substancjom chemicznym. Mrówki przenoszą ją do wnętrza mrowiska, gdzie dostosowuje swoje feromony do feromonów gospodarzy. Tam bezkarnie zjada jaja i larwy mrówek, po czym przepoczwarza się w motyla i bez szwanku opuszcza mrowisko.
101. W Polsce występuje 720 gatunków pająków i wszystkie są niegroźne dla człowieka. Jedynie kilka gatunków jest w stanie przebić szczękoczułkami skórę człowieka.
102. Pajęcza nić to galaretowata substancja białkowa zastygająca na powietrzu. Jest jednocześnie niesamowicie elastyczna i wytrzymała.
103. Skakuny (pająki) nie budują sieci, ale atakują swoje ofiary z zaskoczenia. W chwili skoku kądziołki przędne przyczepiają nić do podłoża, która stanowi swego rodzaju linę asekuracyjną, w przypadku gdyby pająk chybił celu. Dzięki nici skakun jest w stanie wrócić dokładnie w to samo miejsce, z którego skoczył.
104. Bałtyk jest najsłodszym morzem świata, jednocześnie jest jednym z najbardziej zanieczyszczonych mórz świata. Dwukrotnie w swojej historii geologicznej był nie morzem, lecz jeziorem. Oprócz zanieczyszczeń płynących do Bałtyku  rzekami, zalegają w nim bardzo niebezpieczne związki, jak iperyt i inne gazy bojowe, które dostały się tam w czasie II wojny światowej.
105. Modliszki są jedynymi owadami, które potrafią obracać głowę na boki.
106. Bożodrzew gruczołowaty (nazywany też ajlantem) jest w Polsce uznawany za inwazyjny gatunek obcy (IGO) stwarzający zagrożenie dla Unii Europejskiej. Jego uprawa, rozmnażanie, sprzedaż oraz wprowadzanie do środowiska są surowo zabronione. Ze względu na swój wysoki stopień inwazyjności jest jedynym gatunkiem drzewa w Polsce, które można wyciąć bez zezwolenia na każdym stopniu rozwoju.
107. Najwięcej endemitów (gatunków i podgatunków występujących naturalnie tylko na danym, ograniczonym obszarze) w Polsce występuje w strefach wysokogórskich. W Tatrach są to m.in.: warzucha tatrzańska, urdzik karpacki czy ostróżka tatrzańska, a ze zwierząt kozica tatrzańska (endemiczny podgatunek) i świstak tatrzański. W Sudetach są to dzwonek karkonoski, gnidosz sudecki czy unikalny jarząb sudecki, a ze zwierząt można spotkać ślimaka krępego karkonoskiego, chociaż występuje on głównie po czeskiej granicy.
108. W okolicy Gryfina występuje przyrodnicza osobliwość zwana Krzywym Lasem. Jest to skupisko około 100 sosen, których pnie wyginają się w łuk pod kątem 90 stopni. Ich nietypowy kształt to najprawdopodobniej wynik celowego działania człowieka z lat 30. XX wieku, choć przyczyna wciąż budzi liczne teorie.
109. Słowiński Park Narodowy słynie z ruchomych wydm. Są to potężne, piaszczyste wydmy przemieszczające się z prędkością nawet kilku metrów rocznie. Potrafią one zasypywać całe rosnące na ich drodze lasy.