Dzięcioła dużego rozpoznasz po czarno-białym upierzeniu, czerwonym podogoniu i czerwonej plamie na potylicy samca. Ptak bębni przede wszystkim po to, aby oznaczyć terytorium i znaleźć partnerkę.
Dendrocopos major – najpospolitszy polski gatunek dzięcioła. Występuje we wszystkich drzewostanach w całym kraju, można go obserwować przez cały rok. Dzięcioł duży objęty jest ochroną gatunkową ścisłą, ze względu na ważną rolę ekologiczną, jaką spełnia w drzewostanie.
W skrócie
- 🐦 To najpospolitszy polski gatunek dzięcioła, objęty ochroną gatunkową ścisłą
- 🥁 Zamiast śpiewać, bębni w korę – nawet w metalowe anteny, by wzmocnić dźwięk
- 🥚 W maju składa 5–7 jaj do wspólnie wykutej dziupli
- 🐛 Żywi się owadami z drewna, a wiosną pije sok z nakłutej kory brzozy
- 🧠 Ma liczne przystosowania chroniące mózg przed wstrząsami, w tym 15-centymetrowy język owijający czaszkę
Charakterystyka i bębnienie
Dzięcioły nie śpiewają, ale bębnią w korę drzew. Bębnienie jest ważnym elementem terytorializmu dzięciołów, a w okresie rozrodu ma zwabiać samice.
W celu zwiększenia natężenia dźwięku dzięcioły często korzystają z pustych pni, a nawet z metalowych anten czy latarni, co działa jak pudło rezonansowe, dzięki czemu sygnał godowy roznosi się dalej.
Okres lęgowy
Za opiekę nad potomstwem odpowiadają oboje rodziców. Jaja składane są do wspólnie wykutej dziupli. Pary są monogamiczne. Stare dziuple rzadko są ponownie wykorzystywane; czasami dzięcioły wykorzystują budki lęgowe. Dzięcioł duży wyprowadza 1 lęg w ciągu roku. W maju do dziupli składane jest od 5 do 7 jaj.
Pokarm
Głównym pokarmem dzięcioła dużego są owady żyjące w drewnie oraz ich larwy, które wyciąga długim, lepkim językiem. W zimie dzięcioły korzystają z pokarmu wykładanego do karmników lub żywią się nasionami drzew szpilkowych. Mogą również żywić się padliną. Wczesną wiosną nakłuwają korę brzóz i wypijają wyciekający sok roślinny.
Ciekawostki
- Kuźnie dzięciołów to zagłębienia w pniach, w których dzięcioły zakleszczają szyszki, aby łatwiej móc wyłuskać skryte w nich nasiona. Pod takimi kuźniami można znaleźć setki szyszek.
- Dziób dzięcioła ma tę wspaniałą właściwość, że sam się ostrzy.
Jak dzięcioł znosi uderzenia w drewno?
Dzięcioł z ogromną szybkością uderza dziobem w pień. Jak jego mózg wytrzymuje takie wstrząsy? Przez lata tłumaczono to obecnością „amortyzatorów” w czaszce, a nawet ochronnym działaniem długiego języka. Badania opublikowane w 2022 roku podważyły jednak popularne wyjaśnienie o amortyzowaniu uderzeń.
Naukowcy przeanalizowali ruchy głowy trzech gatunków dzięciołów, w tym dzięcioła dużego. Okazało się, że podczas kucia dziób i czaszka tworzą sztywny układ, który skutecznie przekazuje energię uderzenia na drewno. Gdyby głowa pochłaniała znaczną część tej energii, ptakowi trudniej byłoby wykuwać dziuple i zdobywać pokarm.
Dlaczego więc nie dochodzi do urazu? Duże znaczenie mają niewielkie rozmiary mózgu. Według modeli wykorzystanych w badaniu ciśnienia powstające w nim podczas kucia pozostają poniżej progów wstrząśnienia znanych dla mózgów naczelnych. To, co byłoby niebezpieczne dla człowieka, nie musi więc wywoływać takich samych skutków u małego ptaka.
Źródło: Van Wassenbergh i współautorzy, „Woodpeckers minimize cranial absorption of shocks”, Current Biology, 2022.
Dzięcioł duży – najczęściej zadawane pytania
Dlaczego dzięcioł bębni zamiast śpiewać?
Bębnienie w korę drzew, a czasem w metalowe anteny czy latarnie, wyznacza terytorium i zwabia samice w okresie godowym – działając jak wzmacniacz dźwięku.
Ile jaj składa dzięcioł duży?
Zwykle od 5 do 7 jaj w maju, do wspólnie wykutej przez parę dziupli – wyprowadza tylko jeden lęg rocznie.
Czym żywi się dzięcioł duży?
Głównie owadami żyjącymi w drewnie i ich larwami, a zimą także nasionami drzew szpilkowych, pokarmem z karmników, a wiosną sokiem z nakłutej kory brzóz.
Jak dzięcioł chroni mózg podczas kucia w drewno?
Dzięki specjalnej budowie czaszki.
Co to są „kuźnie” dzięcioła?
To zagłębienia w pniach drzew, w których dzięcioł zakleszcza szyszki, by łatwiej wyłuskać z nich nasiona – pod takimi miejscami można znaleźć setki opróżnionych szyszek.
Z tego cyklu
Dodaj komentarz