Miłosne życie pająków
W świecie przyrody zaloty nie zawsze są pełne czułości i pięknych rytuałów. U niektórych grup zwierząt spłodzenie potomstwa stanowi istotne zagrożenie życia. Tzw. kanibalizm seksualny często kojarzony jest właśnie z pająkami, tymczasem miłosne życie pająków jest o wiele bardziej wyrafinowane.
W skrócie:
- 🕷️ Samice pająków są większe i bardziej drapieżne niż samce
- 🍽️ Kanibalizm seksualny to sposób na zdobycie kalorii do złożenia jaj, nie „zemsta”
- 🎁 Samce stosują różne strategie: pętanie szczękoczułków, prezenty z owadów, taniec godowy
- 🥁 Skakuny tańczą, motacze bębnią o liście, a krzyżaki komunikują się rytmem nitek sieci
- ⏳ Wiele samców i tak umiera z głodu po osiągnięciu dojrzałości, szukając partnerki
Dlaczego samice pożerają samców?
W świecie pająków to samice są większe i bardziej krwiożercze od samców. Kopulacja czasami jest ostatnią rzeczą, jakiej za swego życia doświadczy nieszczęsny samiec – pod warunkiem, że nie da się zjeść przed samym aktem miłosnym!
Dlaczego samice mają drapieżne zakusy wobec samców, które mogą zapewnić przedłużenie ich genom? Po prostu traktują partnerów jako źródło kalorii, potrzebne do złożenia większej liczby jaj. Najedzone i dobrze odżywione samice są mniej skłonne do pożerania swych partnerów.
Przez miliony lat samce wypracowały szereg mechanizmów, które po pierwsze mają ułatwić im zbliżenie się do samicy, a po drugie – przeżycie kopulacji.
Pajęcza gra miłosna
Jak się okazuje, sieć pajęcza służy nie tylko do zdobywania pokarmu. Niektóre samce używają jej do pętania szczękoczułków głodnej samicy w czasie kopulowania. Innym sposobem jest unieruchamianie narządów gębowych samicy za pomocą różnych kolców i wyrostków znajdujących się na odnóżach lub głowotułowiu samców.
Samce tygrzyka paskowanego Argiope bruennichi są tak małe, że samice nie wyczuwają ich na swoich sieciach. Darownik przedziwny Tibellus oblongus przekupuje samicę jadalnym prezentem – owadem owiniętym w kokon.
Taniec, spryt i podstęp
Skakuny, które mają doskonały wzrok, popisują się przed samicami swego rodzaju tańcem. Potrząsają przednimi nogami i nogogłaszczkami, wprowadzając w drgania swój odwłok, którego wibracje samice odbierają w postaci dźwięku. Motacze nadrzewne Anyphaena accentuata natomiast bębnią rytmicznie o powierzchnię liści, niczym profesjonalni bębniarze.
Inne gatunki wykorzystują spryt: samce wybierają sieci, na których znajdują się niedojrzałe, niegotowe jeszcze do kopulacji samice. Po przeobrażeniu, gdy samica zrzuci wylinkę, samiec przystępuje do kopulacji z bezbronną jeszcze przez jakiś czas partnerką.
Niektóre pająki krabokształtne wdrapują się na odwłok większej samicy i czekają, aż będzie zajęta jedzeniem upolowanej zdobyczy. Samiec wykorzystuje tę chwilę na kopulację, po czym szybko się oddala.
Hipnoza i sekretny język pajęczyny
Bokochody Xysticus stosują nieco bardziej wyrafinowaną strategię. Samiec, spotkawszy samicę, w odpowiedni sposób głaszcze i opukuje ją odnóżami, wprowadzając ją w trans. Ta staje się uległa, ale na wszelki wypadek samiec wiąże ją jeszcze delikatną przędzą. Po kopulacji samiec szybko się oddala, a samica po kilku minutach budzi się z transu.
U krzyżakowatych Araneidae samce sygnalizują swoje zamiary, szarpiąc za nitki pajęczyny w określonym, specyficznym dla danego gatunku rytmie. Jeśli samicy spodoba się rytm samca, odpowiada w podobnym rytmie. Jeśli natomiast nie jest zainteresowana staraniami samca, wystukuje rytm wyraźnie dający mu do zrozumienia, że nie jest mile widziany.
Ryzykowna rola samców
Pozostaje jeszcze jeden szczegół, który rzuci nieco inne światło na ryzykowną rolę samców. Po osiągnięciu dojrzałości płciowej samce koncentrują się praktycznie wyłącznie na poszukiwaniu partnerki, przez co często całkowicie przestają się odżywiać i wkrótce giną z głodu i wyczerpania.
W takim przypadku ryzyko bycia pożartym przez samicę nie wydaje się tak straszne – w końcu w przypadku sukcesu samiec zdobywa największą nagrodę: przedłużenie swoich genów.
Życie miłosne pająków – najczęściej zadawane pytania
Czym jest kanibalizm seksualny u pająków?
To zjawisko, w którym samica zjada samca przed, w trakcie lub po kopulacji – głównie po to, by zdobyć dodatkowe kalorie potrzebne do złożenia większej liczby jaj.
Jak samce pająków unikają zjedzenia przez samicę?
Wypracowały wiele strategii: pętanie szczękoczułków samicy, wiązanie jej przędzą, składanie jadalnych prezentów, taniec godowy czy wybieranie niedojrzałych jeszcze samic.
Jak pająki się do siebie „przemawiają”?
M.in. poprzez wibracje przekazywane przez nitki sieci – np. krzyżaki szarpią pajęczynę w specyficznym dla gatunku rytmie, a samica odpowiada podobnym rytmem, jeśli jest zainteresowana.
Dlaczego samce pająków często giną z głodu?
Po osiągnięciu dojrzałości płciowej koncentrują się niemal wyłącznie na poszukiwaniu partnerki i przestają się odżywiać, przez co wielu z nich umiera z wycieńczenia, zanim w ogóle spotka samicę.
Które pająki wprowadzają samicę w trans?
Bokochody z rodzaju Xysticus – samiec głaszcze i opukuje samicę odnóżami, wprowadzając ją w stan odrętwienia, po czym dodatkowo wiąże ją delikatną przędzą.
Poznaj pozostałe wpisy z cyklu „Ciekawostki o zwierzętach”
Zdjęcia pochodzą z serwisu Pixabay.
Jakie ciekawostki! 😀