Światowy Dzień Malarii

Święto ustanowione przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w maju 2007 roku, corocznie obchodzone 25 kwietnia od 2008 roku. Celem święta jest podniesienie świadomości społeczeństw dotyczących malarii oraz redukcja skutków choroby i jej skali. W Afryce 25 kwietnia obchodzono od 2000 roku Dzień Afryki, inicjatywę liderów 44 państw afrykańskich, ustanowioną podczas pierwszego Afrykańskiego Szczytu w Abudży w Nigerii.

Skala problemu

Pomimo daleko idącego postępu medycyny, wciąż nie udało się pokonać malarii. A dane o przypadkach zachorowań i zgonów są zatrważające.

Według WHO w 2012 roku stwierdzono około 207 milionów zachorowań na malarię i aż 627 000 zgonów spowodowanych przez malarię – głównie wśród afrykańskich dzieci. Mówi się, że w Afryce co minutę na malarię umiera 1 dziecko, ale od 2000 roku wskaźnik śmiertelności zmniejszył się o 54%.

Co powoduje, że malaria jest tak groźną i trudną do powstrzymania chorobą?

Czym jest malaria?

Malaria, zwana też zimnicą, jest chorobą pasożytniczą wywoływaną przez pierwotniaki z rodzaju Plasmodium. W przyrodzie występują aż cztery gatunki zarodźca, każdy może powodować inne objawy oraz inny przebieg choroby. Najłagodniejsza forma malarii wywoływana jest przez Plasmodium vivax – zarodziec ruchliwy, natomiast malaria wywołana przez Plasmodium falciparum – zarodziec sierpowaty – zagraża życiu i jest najczęstszą przyczyną zgonu.

Człowiek może zarazić się pierwotniakiem podczas ukąszenia przez zakażoną samicę komara z rodzaju Anopheles. Największe zagrożenie ukąszeniem występuje o świcie i o zmierzchu. Malarię stwierdzono w ponad 90 krajach świata, charakteryzujących się temperaturą między 16–33°C i średnią wilgotnością powietrza powyżej 60%; z tego względu obszary powyżej 2000–2500 m n.p.m. są enklawami względnego bezpieczeństwa w rejonach malarycznych.

Objawy malarii

Objawy pojawiają się zwykle od 10 dni do 4 tygodni po zakażeniu, chociaż mogą rozpocząć się już po 8 dniach albo nawet rok później. Dlatego nawet jeśli przebywaliśmy w rejonach zagrożonych malarią, możemy nie skojarzyć naszych objawów z tą chorobą. Dodatkowym utrudnieniem może być fakt, że w Polsce wciąż mało jest jednostek zajmujących się chorobami tropikalnymi, przez co postawienie właściwej diagnozy może być trudne.

Początkowo malaria może być trudna do odróżnienia od grypy. Do objawów należą:

• gorączka i przejmujące dreszcze
• ból głowy
• nawracające wymioty i biegunka
• bóle stawów i pleców

DDT i profilaktyka

Wciąż nie opracowano skutecznej szczepionki na malarię. Ale nie oddano rękawicy. Kontrowersyjną, ale w wielu miejscach skuteczną metodą jest walka z chorobą przez zabijanie komarów przy pomocy słynnego pestycydu DDT, którym opryskuje się ściany budynków mieszkalnych. Środkami doraźnymi są moskitiery, środki odstraszające komary (np. preparat Mugga), a także klimatyzatory, które odstraszają komary.

Osobom wybierającym się w rejony malaryczne poleca się szereg środków antymalarycznych. Przyjmowanie tych środków należy rozpocząć co najmniej tydzień przed udaniem się w zagrożony obszar i stosować je nawet przez miesiąc po powrocie.

Nie da się ukryć, że środki te są obciążające dla organizmu, zwłaszcza wątroby. Powodować mogą również bóle głowy, nudności oraz biegunkę, a nawet objawy psychiczne, jak wahania nastroju czy depresję. Niemniej jednak większym złem jest malaria, dlatego zażywanie leków wydaje się koniecznością.

W Polsce na receptę można otrzymać kilka leków:

• malaron
• chlorochina
• proguanil
• doksycyklina
• meflochina
• maloprim

Malaria – najczęściej zadawane pytania

Poznaj pozostałe wpisy z cyklu „Ciekawostki o zwierzętach”