Toksyczne ptaki

Jeśli mówimy o toksyczności w kontekście zwierząt to raczej mamy na myśli egzotyczne żaby, mieniące się kolorami tęczy ślimaki morskie, albo słynna ryba Fugu, która źle przyrządzona może być ostatnim posiłkiem w życiu. Ptaki? Raczej nie kojarzą się z zagrożeniem biologicznym. A jednak natura potrafi zaskakiwać — istnieją gatunki ptaków, których dotyk może być niebezpieczny dla człowieka.

U ptaków nie zaobserwowano gruczołów jadowych, natomiast niektóre gatunki są toksyczne dla tych którzy by je chcieli dotknąć lub zjeść. Ptaki czerpią toksyczne substancje z pokarmu – roślin i zwierząt, zwłaszcza z owadów. Ptaki z rodzaju Pitohui, występujące głównie na Nowej Gwinei, w swojej skórze i piórach posiadają batrachotoksynę. 

Ta sama substancja występuje również u niektórych trujących żab z Ameryki Południowej. Kontakt z toksyną może powodować:

• drętwienie skóry,
• pieczenie,
• podrażnienia,
• a w większych dawkach nawet problemy z układem nerwowym.

Przez Papuasów, ptaki z tego rodzaju nazywane były „ptasimi śmieciami„, ze względu na brak możliwości ich spożycia. Pomimo ich toksyczności, w czasach wielkiego głodu, polowano na nie. Po oskubaniu z piór i ściągnięcia skóry, mięso było obtaczane w węglu, a następnie pieczone, aby pozbyć się wszelkich pozostałości po toksynach.

Obok rodzaju Pitohoui, batrachotoksynę izolują również ptaki z rodzaju Ifrita oraz przedstawiciel wróblowatych, Colluricincla megarhyncha. Batrachotoksyna powoduje drętwienie i mrowienie w przypadku dotknięcia. Jej działanie jest około 15 raz silniejsze, niż działanie kurary. Dla dorosłego człowieka dawka 100 mikrogramów bywa śmiertelna. Działanie batrachotoksyny można zneutralizować tetrodotoksyną.

Bliska nam przepiórka polna, staje się toksyczna w niektórych okresach migracji.

Afrykańska gęś Plectropterus gambensis izoluje toksyny z chrząszczy z rodziny oleicowatych, którymi się żywi, i włącza je do tkanek swojego ciała. Jest więc toksyczna do spożycia.