fbpx

Jadowite ssaki

Któż z nas nie był kiedyś użądlony przez osę lub pszczołę! Każdy z nas od dziecka słyszy o jadowitych wężach, pająkach, skorpionach, czy niebezpiecznych, zwłaszcza dla alergików, błonkówkach. Jeśli mówimy o jadowitych zwierzętach to mamy zwykle na myśli gady, czy owady. Tymczasem okazuje się, że istnieją również jadowite ssaki.

Ale czym tak w ogóle jest jad? Jest to substancja toksyczna, wytwarzana w celu odstraszenia, sparaliżowania lub uśmiercenia. Jad może być wytwarzany przez zwierzęta, rośliny, a także drobnoustroje. Produkowany jest w gruczołach jadowych i wprowadzany do ciała ofiary przez specjalistyczne narządy: kolce jadowe, zęby jadowe oraz żądła.

Klasycznym przykładem ssaka wytwarzającego jad jest australijski dziobak. Samce posiadają na tylnych łapach ostrogi, przez które wyprowadzany jest jad. Jad może służyć dziobakom do obrony, ale z racji, że jego produkcja rośnie w okresie rozrodu, uważa się, że służy samcom do przejęcia dominacji i kontroli nad danym terytorium w tym okresie. Toksyny zawarte w jadzie mogą spowodować śmierć nawet tak dużych zwierząt jak psy.

jadowite-ssaki-dziobak

U ludzi jad wywołuje przeszywający ból, a wokół rany tworzy się rozrastający się obrzęk. Ból może utrzymywać się wiele tygodni, a nawet miesięcy, a rana i skóra wokół rany jest bardzo wrażliwa na dotyk i inne bodźce zewnętrzne. Z upływem czasu ból się zmniejsza, ale odnotowano przypadki długotrwałego i stałego natężenia bólu, tak, że nawet morfina nie dawała ulgi. Obecnie prowadzone są badania nad jadem dziobaka w kierunku zastosowania w leczeniu bólu przewlekłego, a także w terapii nadciśnienia tętniczego.

Ugryzienie almika kubańskiego z rodziny owadożernych, również jest jadowite. Ten kubański endemit ma w żuchwie przekształcone gruczoły ślinowe, które mogą spowodować śmierć gryzoni, jaszczurek, żab, a nawet małych ptaków. Osobniki tego gatunku nie są uodpornione na działanie jadu, o czym świadczą martwe osobniki z wyraźnymi objawami zatrucia, znajdywane w klatkach hodowlanych.

Do jadowitych ssaków zaliczane są również nietoperze wampiry, chociaż dla wielu jest to sprawa dyskusyjna. W ich ślinie znajdują się specjalne substancje znieczulające oraz zapobiegające krzepnięciu krwi, zwane antykoagulantami.

jadowite ssaki - nietoperz

Prawdziwym ewenementem było by potwierdzenie przypuszczeń, że jedna z małpiatek, a więc przedstawicielka naczelnych, również posiada gruczoły jadowe. Uważa się, że wydzielina gruczołu ramiennego Nycticebus coucang zawiera jad. Lorisy mocno gryzą, a w przypadku jeśli lorisa otrze się o ranę ramieniem, jad może dostać się do rany i spowodować szok anafilaktyczny, co u niektórych osób może doprowadzić do śmierci.

Jadowite ssaki w Polsce

Bardzo mało osób jest świadomych, że również w naszej rodzimej faunie można spotkać jadowite ssaki! Rzęsorek rzeczek i rzęsorek mniejszy są małymi zwierzętami z rodziny ryjówkowatych, często mylone z gryzoniami.. Rzęsorki mają toksyczną ślinę, którą paraliżują drobne zwierzęta wodne, którymi się żywią. Pomimo, że jad rzęsorków nie szkodzi ludziom, należy być bardzo ostrożnym w kontaktach z rzęsorkiem rzeczkiem –  jest  on bowiem ogniwem w przenoszeniu tularemii – ostrej bakteryjnej choroby zakaźnej.

Rzęsorki nie są jedynymi jadowitymi owadożernymi naszego kraju – również krety produkują jad. Ich ślina zawiera substancje, które paraliżują dżdżownice, przez co kret może magazynować je, w celu późniejszej konsumpcji.

jadowite ssaki - kret

Kolejnym jadowitym ssakiem jest następny przedstawiciel ryjówkowatych – Blarina carolinensis, zamieszkująca południowo – wschodnie Stany Zjednoczone. Jad jest aplikowany ofierze podczas ugryzienia – może spowodować śmierć zwierzęcia wielkości myszy. Dla człowieka jad jest nieszkodliwy, ale może wywołać niewielki ból.


Wszystkie zdjęcia użyte we wpisie pochodzą z darmowego portalu Pixabay.


Jeśli zainteresował Cię ten wpis to koniecznie zajrzyj do sekcji CIEKAWOSTKI O ZWIERZĘTACH klikając w poniższą grafikę.

Comments

5 komentarzy

  • Rekordy fauny Polski – Blisko Przyrody

    […] z najbardziej niesamowitych ssaków Polski są rzęsorek rzeczek i rzęsorek mniejszy, które jako jedne z nielicznych ssaków świata produkują […]

  • Toksyczne ptaki –

    […] Jeśli podobał Ci się ten wpis, to może zainteresuje Cię również ten wpis: Jadowite ssaki […]

  • 100 faktów o polskiej przyrodzie _Blisko_Przyrody % Blisko_Przyrody

    […] W Polsce występują jedne z nielicznych na świecie gatunków ssaków jadowitych. Są to maleńkie rzęsorki: rzęsorek rzeczek Neomys fodiens i rzęsorek mniejszy Neomys anomalus (ssaki owadożerne, często mylone z gryzoniami), a także krety Talpa europaea, których ślina działa paraliżująco na dżdżownice (więcej przeczytacie w poście „Jadowite ssaki„) […]

  • Jestem ciekawa źródła, które podaje, że kret jest jadowity. Dotychczas czytałam, że jedynymi jadowity ssakami w Polsce sa rzęsorki, a kret unieruchamia dzdzownice przez nadgryzanie segmentu głowowego.

    • Aneta Bywalec
      Aneta Bywalec

      Jednym z wiarygodnych źródeł jest niezawodny David Attenborough: Attenborough, David (2002) The Life of Mammals. Discovery Channel
      W Polskiej literaturze widnieją informacje o gruczołach jadowych, a nawet o tym, że mięso kreta jest toksyczne dla ssaków (ptaki są odporne), ale brakuje cytacji do badań naukowych

Leave a comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

O mnie
Aneta Bywalec
O mnie

Cześć!

Jestem magistrem biologii, pasjonatką fotografii przyrodniczej, a w prywatnym życiu żoną i mamą.

Jeśli masz do mnie jakieś pytanie to śmiało pisz na mail: [email protected]

Kupuj książki taniej w Taniej Książce!

Tematyczne cykle wpisów

Blisko Przyrody na Facebooku: