Jesienne porządki z korzyścią dla przyrody
Coraz mniej liści na drzewie, coraz mniej barwnych kwiatów w ogrodach. Porządkując nasze ogrody i sady pamiętajmy jednak, żeby w tych porządkach nie być zbyt skrupulatnym. Powinniśmy pamiętać o zwierzętach, które przygotowują się już do zimy, a w końcu o prawidłowym obiegu materii w środowisku i czystym powietrzu. A więc jak zaplanować jesienne porządki, aby były z korzyścią dla świata przyrody?
W skrócie:
- 🌻 Zostaw część przekwitających kwiatów i owoców – nakarmisz ptaki i inne zwierzęta
- 🪹 Stare gniazda małych ptaków można usunąć, ale nie ruszaj gniazd bocianów, orłów czy jaskółek
- 🧼 Budki lęgowe czyść po 15 października, chyba że zajął je już gatunek zimujący
- 🍂 Nie pal liści – lepiej je kompostować lub zostawić na glebie
- 🦔 Z liści i gałązek usyp kopiec – będzie zimowym schronieniem dla jeża, ropuchy czy jaszczurki
Kwiaty
Warto nie usuwać wszystkich przekwitających kwiatów – oprócz funkcji dekoracyjnej skorzystają z nich ptaki, wydziobując nasiona. Jeśli w ogrodzie masz słonecznik można zostawić główkę lub dwie w ogrodzie – ptaki będą zachwycone.
Owoce
Jabłka, gruszki, aronia, śliwki – warto zostawić parę sztuk na drzewie, albo zostawić spady pod drzewem czy krzakiem. Dzięki temu ogród będzie przyciągał zwierzęta przez cały rok.
Gniazda
Późną jesienią, wczesną zimą, kiedy na drzewach nie ma już liści można zaobserwować wszystkie opuszczone już gniazda. Można je ściągnąć z drzew i krzewów, aby zrobić miejsca nowym gniazdom. Drobne ptaki co roku budują nowe gniazda – stare są zapasożycone, a do wiosny i tak same by spadły, albo zgniły. Nie wolno jednak ściągać gniazd dużych ptaków, które używane są przez lata, np. gniazd bocianów czy orłów. Nie wolno ruszać też glinianych gniazd jaskółek.
Jest to też świetna okazja do wspólnych spacerów z dziećmi i oznaczania gniazd do gatunku ptaków – pomocny może być atlas „Gniazda naszych ptaków” Jerzego Gotzmana i Bolesława Jabłońskiego.
Budki
15 października uznaje się za koniec sezonu lęgowego ptaków. Warto zadbać o czystość budek przed przybyciem nowych mieszkańców. Resztki piór, odchody i inne zanieczyszczenia są źródłem pasożytów i potencjalnych chorób.
Jak sprzątnąć budkę? Założyć gumowe rękawiczki, wyrzucić gniazdo ze środka, wymieść pozostałości szczotką, odparzyć całość gorącą wodą.
— Stowarzyszenie Jestem na pTAK
Należy jednak zwrócić uwagę, czy któreś z ptaków zimujących w Polsce nie wybrało sobie takiej budki na przezimowanie – w takim wypadku warto poczekać z czyszczeniem budki.
Liście i gałązki
To, że nie należy palić liści słyszał już każdy. Oprócz tego, że wszystko potem wokół śmierdzi, to czy warto zanieczyszczać i tak niezbyt dobrej jakości powietrze? Paląc liście uwalniamy do atmosfery zmagazynowane w nich zanieczyszczenia, które chłonęły przez cały okres wegetacji.
Liście można kompostować, nawet kontrowersyjne w tej kwestii liście orzecha włoskiego. Kompost z liści orzecha nie nadaje się jednak do nawożenia wszystkich roślin ze względu na zawartość juglonu, który hamuje wzrost niektórych roślin np. pomidorów, ogórków czy ziemniaków, ale dobrze wpływa na wzrost innych np. cebula, burak, fasola.
Warto jednak zostawić trochę liści na glebie, ponieważ dobrze chłoną wodę uniemożliwiając później jej wyparowanie i przesuszenie gleby. A dzięki mikroorganizmom, w procesie dekompozycji zawarte w liściach substancje odżywcze użyźnią glebę.
Podcięte gałązki iglaków świetnie sprawdzą się w zabezpieczaniu wrażliwych roślin przed zimnem. Wystarczy ściętymi gałęziami obłożyć roślinę i delikatnie związać je sznurkiem.
Gałązki drzew i krzewów mogą służyć do stworzenia schronienia dla zwierząt na okres zimy. Wystarczy ułożyć mały kopiec i przysypać go liśćmi. Będzie to doskonałe schronienie dla bezkręgowców, ale przy odrobinie szczęścia przezimuje tam jeż, ropucha lub jaszczurka. A gdy pojawią się ptaki wcześnie przylatujące na wiosnę, będą miały co jeść.
Jesienne porządki dla przyrody – najczęściej zadawane pytania
Dlaczego nie warto zbyt dokładnie sprzątać ogrodu jesienią?
Zbyt skrupulatne porządki pozbawiają zwierzęta jedzenia i schronienia przed zimą, a przy okazji zaburzają naturalny obieg materii w środowisku. Warto zaplanować jesienne porządki tak, żeby były z korzyścią dla przyrody, a nie tylko estetyczne.
Czy trzeba usuwać wszystkie przekwitające kwiaty i owoce jesienią?
Nie – warto zostawić część przekwitających kwiatów (np. główki słonecznika), bo ptaki chętnie wydziobują z nich nasiona. Podobnie z owocami: jabłka, gruszki, aronia czy śliwki zostawione na drzewie lub pod nim przyciągną zwierzęta przez cały rok.
Kiedy i jak czyścić budki lęgowe?
Sezon lęgowy kończy się umownie 15 października, więc budki najlepiej wyczyścić po tej dacie – w gumowych rękawiczkach wyrzucić stare gniazdo, wymieść resztki szczotką i sparzyć budkę gorącą wodą. Warto jednak sprawdzić, czy budki nie zajął już jakiś gatunek zimujący w Polsce – wtedy lepiej poczekać z czyszczeniem.
Dlaczego nie należy palić liści?
Palenie liści zanieczyszcza powietrze, uwalniając do atmosfery substancje, które liście gromadziły przez cały okres wegetacji. Znacznie lepszym rozwiązaniem jest kompostowanie liści.
Co zrobić z liśćmi i gałązkami zamiast ich wyrzucać?
Liście warto kompostować (poza liśćmi orzecha włoskiego, które nie nadają się do nawożenia wszystkich roślin) albo zostawić część na glebie, by chroniły ją przed przesychaniem. Z gałązek iglaków można zabezpieczyć rośliny przed mrozem, a z gałęzi drzew i krzewów usypać kopiec, który stanie się schronieniem dla jeża, ropuchy czy jaszczurki na zimę.
Poznaj więcej wpisów z kategorii Poradnik
Poznaj pozostałe wpisy z cyklu „Ogród blisko przyrody”
