Czy można wycinać drzewa w okresie lęgowym ptaków? Tak, drzewa można wycinać przez cały rok, ale tylko jeśli nie narusza to zakazów dotyczących ochrony gatunkowej zwierząt.
Okres lęgowy ptaków
Okres lęgowy ptaków trwa od 1 marca do 15 października, ale jest to okres umowny, bo na przykład bieliki wyprowadzają lęgi już na przełomie stycznia i lutego, a wiele gatunków w sprzyjających warunkach wyprowadza drugi lub kolejny lęg po 15 października. Natomiast w okresie tym najwięcej ptaków zakłada swoje gniazda, dlatego należy zachować szczególną ostrożność i przed wycinką upewnić się, że w obrębie drzewa lub w jego otoczeniu, nie ma żadnego gniazda lub innego siedliska.
Przepisy dotyczące wycinki drzew reguluje ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody i nie wprowadza ona bezpośredniego zakazu prowadzenia wycinki w okresie lęgowym ptaków. Co w takim razie mówi sama ustawa?
W art. 83 c ust. 1 ustawy o ochronie przyrody czytamy:
Organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w ich obrębie gatunków chronionych.
Warto zwrócić uwagę, że w zapisie tym nie chodzi jedynie o gatunki ptaków, ale o wszystkie gatunki chronione. Natomiast ustęp 2 doprecowywuje nam, jak należy postąpić, jeśli podczas oględzin zostanie stwierdzone gniazdo, czy siedlisko gatunku chronionego.
art. 83 c ust. 2 ustawy o ochronie przyrody wskazuje:
W przypadku stwierdzenia, że usunięcie drzewa lub krzewu spowoduje naruszenie zakazów w stosunku do gatunków chronionych, postępowanie zawiesza się do czasu przedłożenia zezwolenia na czynności podlegające zakazom w stosunku do tych gatunków.
O jakie zezwolenie chodzi? Należy zwrócić się do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska z Wnioskiem o wydanie zezwolenia na podstawie art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w stosunku do gatunków zwierząt objętych ochroną ścisłą i częściową, na odstępstwa od zakazów wymienionych w art. 52 ust. 1 i 1a ww. ustawy. Wydanie takie zezwolenia wiąże się z opłatą skarbową w wysokości 82 zł.
W decyzjach administracyjnych często stosuje się zapis, aby wycinka drzew była prowadzona pod nadzorem ornitologicznym lub wprost wskazuje się, że wycinka jest możliwa poza okresem lęgowym ptaków, czyli od 16 października do 28 lutego.
W przypadku stwierdzenia, że usunięcie drzewa lub krzewu spowoduje naruszenie zakazów w stosunku do gatunków chronionych, postępowanie zawiesza się do czasu przedłożenia zezwolenia na czynności podlegające zakazom w stosunku do tych gatunków.
O jakie zezwolenie chodzi? Należy zwrócić się do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska z wnioskiem o wydanie zezwolenia na podstawie art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w stosunku do gatunków zwierząt objętych ochroną ścisłą i częściową, na odstępstwa od zakazów wymienionych w art. 52 ust. 1 i 1a ww. ustawy. Wydanie takie zezwolenia wiąże się z opłatą skarbową w wysokości 82 zł. Usunięcie drzewa lub krzewu z gniazdem lub zniszczenie siedliska bez takiego zezwolenia może być traktowane jako wykroczenie lub nawet przestępstwo.
Główne regulacje prawne dotyczące niszczenia siedlisk oraz płoszenia zwierząt
Ochrona przyrody w Polsce nie ogranicza się jedynie do zakazu zabijania zwierząt. Równie istotne – a często mniej oczywiste – są przepisy dotyczące niszczenia siedlisk oraz płoszenia zwierząt, co jest niebywale istotne w kontekście wycinki drzew. Zwłaszcza w okresie lęgowym ptaków.
I tutaj ponownie, główne regulacje w tym zakresie można znaleźć w ustawie o ochronie przyrody, w ustępie dotyczącym ochrony gatunkowej zwierząt, a więc w art. 52 ust. 1. Zakazuje się m.in.:
- niszczenia siedlisk i ostoi zwierząt (np. miejsc rozrodu, żerowania, migracji)
- niszczenia gniazd, nor, legowisk, zimowisk
- umyślnego płoszenia i niepokojenia zwierząt
- płoszenia szczególnie w okresie lęgowym i wychowu młodych
- niszczenia jaj i form rozwojowych.
Jak te przepisy odnoszą się do wycinki drzew i krzewów? Za naruszenie prawa może zostać uznane:
- wycięcie drzewa z gniazdem ptaków,
- zasypanie nory lub zniszczenie siedliska podczas wykopywania korzeni,
- usunięcie krzewów będących miejscem bytowania zwierząt,
chyba, że wcześniej uzyskaliśmy wspomniane wcześniej zezwolenie z Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska o odstępstwach od zakazów w stosunku do gatunków chronionych.
W tym miejscu należy położyć nacisk na punkt o płoszeniu i niepokojeniu zwierząt szczególnie w okresie lęgowym i wychowu młodych. Dlaczego? Może ono bowiem prowadzić do:
- porzucenia gniazd przez ptaki,
- śmierci młodych,
- zakłócenia naturalnych cykli życia.
A dlaczego to takie istotne w kontekście wycinki drzew i krzewów? Ponieważ w tym przypadku możemy złamać prawo, jeśli wycinamy drzewo, które nie jest żadnym siedliskiem gatunku chronionego, ale w jego najbliższym otoczeniu znajdują się zajęte gniazda lub np. nory zwierząt, a hałas, wzmożona obecność ludzka, czy ciężki sprzęt używany do wycinki może zaburzyć naturalną równowagę tego mikro ekosystemu.
Kary za niszczenie siedlisk i płoszenie zwierząt
Naruszenie przepisów może skutkować poważnymi konsekwencjami:
- grzywną,
- karą ograniczenia wolności,
- a w poważniejszych przypadkach – nawet karą pozbawienia wolności.
Dodatkowo możliwe są:
- kary administracyjne,
- wstrzymanie inwestycji,
- obowiązek naprawienia szkody w środowisku.
Art. 181 Kodeksu karnego wskazuje:
§ 1. Kto powoduje zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Kto, wbrew przepisom obowiązującym na terenie objętym ochroną, niszczy lub uszkadza rośliny, zwierzęta, grzyby lub ich siedliska, lub siedliska przyrodnicze, powodując istotną szkodę,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 3. Karze określonej w § 2 podlega także ten, kto niezależnie od miejsca czynu niszczy lub uszkadza rośliny, zwierzęta, grzyby pozostające pod ochroną gatunkową lub ich siedliska, powodując istotną szkodę.
§ 4. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 działa nieumyślnie,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 5. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 2 lub 3 działa nieumyślnie,
podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
Zasadnym było by więc nie pytanie czy można wycinać drzewa w okresie lęgowym ptaków, ale czy wycinka w trakcie trwania okresu lęgowego ptaków jest konieczna i nie można jej przełożyć na okres jesienno – zimowy.
Każdorazowo przed wycinką drzew powinniśmy się upewnić, że w obrębie drzewa lub w jego pobliżu nie występują gatunki chronione, gdyż zabronione jest nie tylko niszczenie siedlisk, ale również płoszenie zwierząt, a czyny takie mogą być karane.