Rekordy wśród ptaków

Największy, najszybszy, najmniejszy, najgłośniejszy. Rekordy kojarzą się głównie z przedrostkiem „naj” – a świat ptaków dostarcza ich zaskakująco dużo, i to nie tylko na tle innych ptaków, ale też całego królestwa zwierząt.

Od strusia, który biega szybciej niż niejeden koń, po kolibra oddychającego 250 razy na minutę – zebrałam najciekawsze rekordy ptaków w jednym miejscu i pogrupowałam je tematycznie, żeby łatwiej było je ogarnąć.

Rekordy ptaków – pełna ściąga

Rozmiar: giganci i liliputy

Struś afrykański (Struthio camelus) to największy żyjący ptak – waży od 160 do 240 kg i osiąga wzrost do 275 cm. To także najszybszy biegacz wśród ptaków: rekordziści osiągają prędkość ok. 100 km/h, a średnio biegają z prędkością 60 km/h.

160–240 kg + wzrost do 275 cm + bieg do 100 km/h = struś afrykański.

Na przeciwnym biegunie rozmiaru jest koliber hawański (Calypte hellenae) – najmniejszy ptak świata. Mierzy około 5 cm, waży 1,5 g, a rozpiętość jego skrzydeł sięga 6,5 cm.

Mistrzowie powietrza

Największym ptakiem latającym lotem aktywnym jest łabędź niemy (Cygnus olor) – rozpiętość jego skrzydeł wynosi ok. 235 cm, waży 13–16 kg i potrafi wznieść się na wysokość 4 tys. m n.p.m. Wśród ptaków szybujących rekord należy do albatrosa wędrownego, którego rozpiętość skrzydeł sięga aż 3,5 m przy wadze ok. 8,5 kg. Najcięższym ptakiem, jaki jeszcze utrzymuje się w powietrzu, jest z kolei drop olbrzymi (Ardeotis kori) – waży 16 kg.

Najwyżej latającymi ptakami są sępy, które wykorzystują ciepłe kominy powietrzne, żeby wznosić się bez machania skrzydłami. Jeśli chodzi o prędkość, żaden ptak nie dorównuje sokołowi wędrownemu (Falco peregrinus) – podczas pikowania osiąga on ok. 360 km/h. W locie poziomym rekordzistą jest jerzyk (Apus apus) – do 150 km/h.

360 km/h w pikowaniu = sokół wędrowny. 150 km/h w locie poziomym = jerzyk.

Jerzyk ma na koncie jeszcze jeden rekord – najdłużej przebywa w powietrzu spośród wszystkich ptaków. Podczas migracji z Europy do Afryki potrafi jeść, pić, a nawet spać w locie – a podczas lotu potrafi też kopulować! Koliber za to bije wszystkich pod względem częstotliwości ruchów skrzydeł – do 100 uderzeń na sekundę.

Zmysły nie do pobicia

Struś ma nie tylko rekordową sylwetkę, ale i największe oko spośród wszystkich ptaków – jego średnica sięga 5 cm, czyli tyle, ile wzrostu ma koliber hawański. Sowy z kolei mają najlepszy słuch wśród ptaków, a do tego wyjątkową ruchomość szyi – potrafią obrócić głowę o 270 stopni.

Kiwi mają najlepiej rozwinięty węch wśród ptaków i dobry słuch, za to widzą słabo – co wynika z ich nocnego trybu życia. Zupełnie inaczej jest u krukowatych: praktycznie nie mają rozwiniętych płatów węchowych, więc w zasadzie są pozbawione zmysłu powonienia.

Najlepszy węch = kiwi. Najlepszy słuch i obrót głowy o 270° = sowy. Zerowy węch = krukowate.

Umysł i głos

Za najbardziej inteligentne wśród ptaków uznaje się krukowate, ptaki drapieżne, dzięcioły oraz czaple. Niezbyt zaszczytne podium najmniej inteligentnych zajmują z kolei przepiórki, strusie oraz lelki.

Jeśli chodzi o głos, rekord należy do kazuarów – emitują one dźwięki o częstotliwości 28–32 Hz, czyli blisko granicy infradźwięków, a więc na granicy tego, co człowiek jest w stanie usłyszeć.

Oddech, ciepło i przetrwanie

Koliber jest zwycięzcą kolejnego rekordu – w spoczynku wykonuje do 250 ruchów oddechowych na minutę. Dla porównania, człowiek wykonuje ich 12–18. Ale to nie wszystko: gdy temperatura otoczenia spada poniżej 20°C, kolibry wpadają w odrętwienie, a liczba oddechów spada z 200–400 do zaledwie 1–2 na minutę. Pozwala im to zaoszczędzić od 10 do 60% energii.

Najmniej ruchów oddechowych na minutę wykonuje za to kazuar – zaledwie 2–3. Struś poradził sobie z przetrwaniem inaczej: potrafi podnieść temperaturę swojego ciała o 4–6°C, co pozwala mu oszczędzać energię i wodę podczas najgorętszej pory dnia (traciłby je na parowanie potu).

250 oddechów/min w spoczynku, spadek do 1–2/min w chłodzie = koliber, mistrz oszczędzania energii.

Pióra, jaja i inne osobliwości

Im większy ptak, tym więcej ma piór ogółem – ale wraz ze wzrostem ciężaru ciała maleje ich liczba na 1 cm² powierzchni. Najmniej piór mają kolibry – około 1 tysiąca sztuk, ale w przeliczeniu na powierzchnię ciała mają ich najwięcej – 40 piór/cm². Najwięcej piór w liczbach bezwzględnych ma łabędź czarnodzioby (Cygnus columbianus) – aż 25 tys., ale w przeliczeniu na 1 cm² ciała wypada to na zaledwie 4 pióra.

Rekord wielkości jaja w liczbach bezwzględnych należy do strusia – jego jajo ma objętość 20–30 jaj kurzych. Kiwi biją go jednak, gdy spojrzeć na proporcje: kiwi są wielkości kury, a ich jaja są aż 10 razy większe od jaj kurzych.

Koliber mieczodziobek (Ensifera ensifera) to jedyny ptak, którego dziób jest dłuższy niż reszta jego ciała – podczas odpoczynku musi trzymać go pionowo do góry, żeby nie stracić równowagi i nie spaść z gałęzi.

Za najliczniejszy gatunek ptaka na świecie uznaje się wikłacza czerwonodziobego (Quelea quelea) – jego populację szacuje się na ok. 1,5 miliarda osobników. A wśród ptaków wodnych najlepszymi nurkami są pingwiny: dzięki aerodynamicznemu kształtowi ciała pływają z prędkością do 14 km/h, nurkują na głębokość do 530 m i potrafią pozostawać pod wodą przez 20 minut.

10 razy większe jajo niż u kury, przy rozmiarze ciała samej kury = kiwi.

Rekordy ptaków – najczęściej zadawane pytania

Poznaj pozostałe wpisy z kategorii „Przyrodnicze rekordy”